ساڵانه‌ ئه‌م بڕه‌ پاره‌یه‌ بۆ گه‌شتی حه‌ج و عومره‌ له‌هه‌رێم ده‌ڕواته‌ ده‌ره‌وه‌

0

نوچەنێت: هەولێر

بەهۆی داخستنی فڕۆکەخانەکانەوە، ئەمساڵ هیچ کەسێک لە هەرێمی کوردستان گەشتی عومرەی نەکردووە و، ئه‌ندام پەرلەمانێکیش دەڵێت، دەبوایە وەزارەتی ئەوقاف، لە رێگەی مامۆستایانی ئاینییه‌وه‌، دۆخی ئابوری خه‌ڵكیان رون بكردایه‌ته‌وه‌، كه‌ ئه‌م بڕه‌یه‌ بۆ خه‌ڵكی هه‌ژاری ناوخۆ خه‌ج بكرت.

تێچووی حەج لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست[١]

ئەمساڵ لە هەرێمی کوردستان زیاتر لە ٣ هەزار و ٦٥٦ کەس بەمەبەستی بەجێهێنانی فەریزەکانی حەجکردن بەرەو عەرەبستانی سعودیە بەڕێکەوتوون، تێچووی حەج ئەمساڵ زیاترە لە ساڵانی رابردوو، ئەمەش بەهۆی ئەو گۆڕانکاریانەوەیە کە سعودیە لە خزمەتگوزارییەکانی حەجدا ئەنجامی داون.

 تێچووی حەج لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لەنێوان ٤٠٠٠ – ٥٠٠٠ دۆلارە، لەو بڕە پارەیە ٣٦٪ ی پارەکە پێش هاتنی وەرزی حەج دەدرێت، ٦٤٪ ی دوای گەیشتنی حاجیان دەدرێت. ٤٠% ی ئەو پارەیە بۆ کەرتی هوتێل و شوێنی نیشتەجێبوون دەچێت، 15% ی بۆ کڕینی دیاری و ١٠% ی بۆ کڕینی خۆراک. ئەم خەرجییە لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی دیکە دەگۆڕێت، کەمترینیان سعودیەیە، کە ٩٠٠ تا ٢٠٠٠ دۆلاری تێدەچێت، زۆرترینیش قەتەرە، کە ٢٠ تا ٥٠ هەزار دۆلاری تێدەچێت.

داهاتی ساڵانەی حەج بۆ سعودیە، نزیکەی ٥ ملیار دۆلارە کە یەکسانە بە کۆی گشتی بەرهەمی ناوخۆیی ئەو وڵاتە، پێشبینیش دەکرێت، تا ساڵی ٢٠٢٢ ژمارەی حاجیان بگاتە ٣ ملیۆن و ٣٥٠ هەزار کەس. هەروەها پێشبینی کرا، کە زیاتر لە ١.٤ملیۆن ئاژەڵ بکرێنە قوربانی، کە ١.٥ ملیار ریال داهاتی بۆ سعودیە دەبێت.

 

حەج کرێن و فرۆشتنی پێوە دەکرێت

بەرپرسێكی وەزارەتی ئەوقاف پێشبینی دەكات، ساڵانە نزیكەی شەش ملیۆن دۆلار لەلایەن هاووڵاتیانی كوردستانەوە بدرێتە هەندێك كۆمپانیای حەج و عومرە بۆ كڕینەوەی حەج، لەكاتێكدا ئەو كەسانە روكنەكانی حەجیش جێبەجێ ناكەن. ئەندامێكی لیژنەی فتوای پەرلەمانی كوردستانیش دەڵێت “بەشێكی زۆری پارەی كڕینەوەی حەج بەهەدەر دەڕوات”.

هەندێك لەو كەسانەی لە كوردستان حەج دەكڕنەوە، نزیكەی ٨٠٠ دۆلار دەدەنە خاوەنی كۆمپانیاكان، ئەوانیش رەنگە ٣٠٠ دۆلارێك بە كەسێكی عەرەب بدەن، كە ئەویش تەنیا وەرەقە و مۆرێك دەداتەوە كۆمپانیاكە، لەكاتێكدا هیچ روكنێكی حەجەكەشی بۆ ناكات، بە هەموو كۆمپانیاكان ساڵانە نزیكەی شەش ملیۆن دۆلار بەوشێوەیە پەیدا دەكەن، لەكاتێكدا حەجەكەش وەك پێویست ناكرێت.

زیاتر لە ٨٦ هەزار کەس ناوی خۆیان تۆمار کردووە

رۆژی یەکشەممە ١٩-٣-٢٠١٧، لە رێگای تیروپشکەوە ناوی ئەو کەسانە راگەیێندران، کە ساڵانی ٢٠١٧، ٢٠١٨ و ٢٠١٩  فەڕیزەی حەج ئەنجام دەدەن.

بەپێی ئامارەکان، زیاتر لە ٨٦ هەزار کەس ناوی خۆیان تۆمارکردووە بۆ ئەوەی لە سێ ساڵی داهاتوو پرۆسەی حەج ئەنجام بدەن. لەو ژمارەیە ١٤ هەزار و ٣٧١ کەس حەج دەکەن. بۆ هەر حاجییەک چوار ملیۆن و پێنجسەد هەزار دینار عێراقی تێچووی هەیە. 

لە ساڵی ٢٠١٦دا، ٢٤ هەزار و ٤٥٥ کەس چوون بۆ عومرە و تێچووی هەر کەسێکیش هەزار ٧٠٠ دۆلاری ئەمریکی بوو ،٥٠٠ دۆلار بۆ هێڵی فڕۆکەوانی عێراق رۆیشتووە. 

هەروەها لە ساڵی ٢٠٠٨ تا ٢٠١٦، ٢٥٧ هەزار ٧٠٧ کەس چوونە بۆ عەمرە، کە تێچوەکەی ٤٣٨.١ ملیۆن دۆلار بووە لە گەڵ ١٣١ ملیۆن دۆلار بۆ هێڵی ئاسمانی عێراقی.

تەنیا داهاتی رسوماتی حەج ‌و عومرەمان زیاتر لە ٥ ملیۆن دۆلار بووە[٢]

مەریوان نەقشبەندی، بەڕێوەبەری پەیوەندییەكانی وەزارەتی ئەوقافی هەرێمی كوردستان بە رووداوی راگەیاندووە”لە ماوەی ساڵی ٢٠١٦، تەنیا داهاتی رسوماتی حەج ‌و عومرەمان زیاتر لە ٥ ملیۆن دۆلار بووە، تەنیا لەپڕكردنەوەی فۆڕمی حەج، كە بۆ هەر كەسێك ٥٠ هەزار دینار وەرگیراوە، نزیكەی ٤ ملیۆن دۆلار داهاتمان هەبووە، بۆ پارەی رسوماتی چوونە عەمرەش نزیكەی ١ ملیۆن دۆلار داهاتمان هەبووە، بەو جۆرە لە ماوەی ساڵی ٢٠١٦دا، زیاتر لە ٥ ملیۆن دۆلار تەنیا لەو دوو بوارەدا داهاتمان هەبووە و دراوەتە حكومەت”.
 
لە هەرێمی كوردستان، هەر كەسێك گەشتی عومرە بكات ١٠٠ دۆلاری وەك رسومات لێوەردەگرێ‌، هاوكات ئەمساڵ بۆ یەكەمین جار فۆرمی پڕكردنەوەی حەج بە پارە دابەشكراو ، بۆ هەر كەسێك بڕی ٥٠ هەزار دینار وەرگیرا، نزیكەی ٨٥ هەزار كەسیش فۆرمی چونە حەجیان پڕكردەوە.

 لەجیاتی عومرە یارمەتی خەڵکی فەقیر بدەن

لە لێدوانێکی تایبەت بە نوچەنێت، سراج ئه‌حمه‌د محەمەد، سه‌رۆكی  لیژنه‌ی ئه‌وقاف و كاروباری ئایینی لە پەرلەمانی کوردستان، لەبارەی چونی خەڵکی کوردستان بۆ حەج و عومرە گوتی، لەوانەیە ئەمساڵ و ساڵی پار ئامارەکان کەمیان کردبێ، بەڵام بە هەزاران کەس ئەو گەشتە دەکات، چوون بۆ عومرە وەک هەر گەشتیارێکی دیکە، کە بۆ وڵاتان دەڕۆن ئەوێش وایە. هەروەها عومرە بەگوێرەی پارە و ئارەزووی کەسەکەیە.

سراج ئەحمەد دەڵێت، بە بەرچاوروونی، رێنمایی، داواکاری و ئامۆژگاری، دەکرێ ئەوانەی لە هەرێمی کوردستان، نیازی گەشتی عومرەیان هەیە هان بدرێت یارمەتی خەڵکی فەقیر بدەن و پارەکانیان لە کوردستان بکەنە خێر، کە ئەمە بە یاسا ناکرێت.

سەرۆکی لیژنەی ئەوقافی پەرلەمان پێیوایە، ئەوە ئەرکی وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی حکومەتی هەرێمە، کە شان بدەنە بەر مەسەلەکە و قەناعەت بە خەڵک بهێنن بەتایبەت لەرێگەی مزگەوتەکانەوە، کە فەقیر و ماڵە فەقیر و ئاوارە و… هتد. پێویستە یارمەتی ئەوانە بدرێت، بەجێگەی ئەوەی ساڵێک دوو جار دەچی بۆ عومرە بە خۆی و ماڵ و منداڵییەوە. 

سراج ئەحمەد دەڵێت، زۆر جار لە کۆڕ و کۆبوونەوە باسمان کردووە، بەڵام ئەرکی پەرلەمانتاران نییە، بەڵکو وەزارەتی ئەوقافە، کە لە رێگەی مزگەوت و خوتبەکانەوە خەڵك تێبگەیەندرێت. لەسۆنگەی فەقیرێک تێر بکەی باشترە لە دروستکردنی هەزار مزگەوت. کە دەبێ یەکەمجار مامۆستایانی ئایینی بەم کارە هەستن و شانبدەنەبەر. گوتیشی، ئایا وەزارەتی ئەوقاف بەو کارە هەستاوە؟ ئەگەر نا، لەوانەیە بەرژەوەندییەکی خۆی تێدا بێت، ئێمە وەک لیژنەی ئەوقاف هەموو ئەوانەمان بە وەزارەتی ئەوقاف راگەیاندووە.

   

ئەمساڵ تائێستا هیچ کەسێک لە کوردستانەوە عومرەى نەکردووە [٣

دەسەڵاتی فڕۆکەوانیی مەدەنی عێراق، لە نوسراوێکی فەرمیدا ئاشکرایکرد، “سەرۆکوەزیرانی عێراق حەیدەر عەبادی، رەزامەندی دا فڕۆکەکانی گواستنەوەی عومرەکاران لە فڕۆکەخانە نێودەوڵەتییەکانی هەولێر و سلێمانی بفڕن و بنیشنەوە. بەڵام ئەم رێگەپێدانە مەرجدارە بەوەی، بەردەوام لە ژمارەی گەشتەکانمان ئاگادار بکەنەوە”.

ئەمە لەکاتێکدایە، سێ مانگە وەرزی عومرە دەستیپێکردووە، ساڵانى رابردوو لەم کاتانەدا فڕۆکەخانەکانى کوردستان جمەیان دەهات و لە٢٠١٧ـدا ١٧ هەزار کەس لە کوردستانەوە گەشتی عومرەیان کرد، بەڵام ئەمساڵ تائێستا هیچ کەسێک لە کوردستانەوە عومرەى نەکردووە.

رۆژی ٢٩-٩-٢٠١٧، حكومەتی عێراق، بڕیاری راگرتنی گەشتە ئاسمانییەكانی بۆ هەردوو فڕۆكەخانەی هەولێر و سلێمانی خستە بواری جێبەجێكردنەوە، ئەمەش دوای ئەوەی لەبەرامبەر ئەنجامدانی گشتپرسی باشوری كوردستان، پەرلەمانی عێراق ١٢ بڕیاری دژی هەرێمی كوردستان پەسەند كرد، كە یەكێكیان راگرتنی گەشتە ئاسمانییە نێودەوڵەتییەكانی هەردوو فرۆكەخانەی هەولێر ‌و سلێمانی بوو.

سەرچاوەکان

١ـ http://www.rudaw.net/sorani/business/09092016

٢ـ http://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/210120174

٣ـ  http://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1302201812

Share.

About Author

بوچون نوسین داخراوە.

Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com