پەکەکە هەوڵی شێواندنی راستییەکان دەدا

0

نوچەنێت

ناوەڕاستی مانگی رابردوو كاروانێكی هێزەكانی یەكینەكانی پاراستنی شنگال (یەبەشە) لەلایەن فڕۆكەكانی توركیاوە كرایە ئامانج، كە لە بۆنەیەكی تایبەت بە ئێزدییەكان لە گوندی كۆچۆی سەر بە شنگال دەگەڕانەوە، بەو هۆیەوە فەرماندەیەكی باڵای پارتی كرێكارانی كوردستان كوژرا. لە دوای ئەو رووداوە ساردییەك كەوتووەتە نێوان یەبەشە و سوپای عێراق، بە جۆرێك ئێستا یەبەشە ناهێڵێ‌ سوپای عێراق لە شنگال لێیان نزیك ببنەوە.

جێگیر بوونی پەکەکە لە شنگال

لە سەرەتای هێرشی داعش بۆ سەر شنگال لە مانگی ئابی ٢٠١٤، نزیكەی ٢٥٠ چەكداری پەكەكە هاتنە شنگال، دواتر چەند هێزێكیان دروستكرد لەوانەش یەكینەكانی بەرخودانی شنگال، یەكینەكانی پاراستنی شنگال، ئاسایشی شنگال و دژە تیرۆر، كە ماوەیەك لەلایەن بەغداوە یارمەتی دەدران.

توركیا چەند جارێك هەڕەشەی كردووە، كە پەلاماری قەندیل و شنگال دەدات، ئەو هەڕەشانەی توركیا وای لە پەكەكە كرد، كە مانگی ئاداری ئەمساڵ بڕیار بدات هێزەكانیان لە شنگال بكشێننەوە. سەرەڕای كشانەوەی پەكەكە، بەڵام زیاتر لە سێ هەزار چەكداری یەبەشە و یەپەژە و ئاسایشی ئێزدیخان لەنێو شنگالدا ماون.

چۆنێتی کوژرانی سەرکردەکەی پەکەکە

رۆژی ١٥-٨-٢٠١٨، لە كاتی گەڕانەوەیان لە مەراسیمی ساڵیادی پەلاماری داعش بۆ سەر گوندی كۆچۆ، كاروانێكی هێزەكانی یەبەشە لەلایەن فڕۆكەكانی توركیاوە كرایە ئامانج، بەهۆی ئەو پەلامارەوە زەكی شنگالی، سەرپەرشتیاری هێزەكانی سەر بە پەكەكە لە شنگال گیانی لەدەست دا. ئەمەش بووە سەرەتای ناكۆكی لە نێوان هێزەكانی سەر بە پەكەكە و سوپای عێراق لە شنگال، كە لە دوای ١٧ی ئۆكتۆبەرەوە تەنیا ئەوان لەوێن.

خودێدا چوكی، بەڕێوەبەری ناحیەی سنونێ‌ بە وەكالەت و فەرماندەی حەشدی شەعبی كە یەكێك بوو لەوانەی لەگەڵ كاروانەكەی یەبەشە و پەكەكەدا بوو، باسی بۆردومانەكەی كرد، بە رووداوی گوت “ئۆتۆمبێلەكەی زەكی شنگالی تەنیا ٥٠ مەترێك لە ئێمە دووربوو، كە فڕۆكەكان بۆردومانیان كرد، ئەو سەرەتا بریندار بوو، دواتر بە ئۆتۆمبێلێك بەرەو ئوم زیبانیان برد لە نزیك سنووری سووریا، كە بازگەیەكی سوپای عێراقی لێیە، هەر ١٠ مەترێك مابوو بگاتە بازگەكە، فڕۆكەكان جارێكی دیكە بۆردومانیان كردەوە، لەوێ شەهید بوو، ئەمەش گومان دروست دەكات كە سوپای عێراق ئاگای لەو رووداوە بووە”.

بێدەنگی حكومەتی عێراق بەرامبەر پەلامارەكەی توركیا، هێندەی دیكە گومانی لەلای ئەو بەرپرسە ئیدارییەی شنگال دروست كردووە و دەڵێت “مەعقولە توركیا لەژێر ئاڵای عێراقدا خەڵكی سڤیل بكاتە ئامانج و ئەوان هیچ روونكردنەوە نەدەن؟ ئەمە خۆی جێگەی گومانە”.

ئەوەی روویدا لە گومان دەرچووە، كە عێراق هاوكاریی توركیای كرد

 سەرچاوەیەک بە (رووداو) دەڵێت، بۆردومانەكە جێی گومانە. سەرچاوەكە گوتی: “ئێستا ئاسمانی عێراق هەموو لەژێر كۆنتڕۆڵی ئەمریكایە، توركیا تەنیا مافی هەیە ٣٠ كیلۆمەتر بێتە ناو خاكی عێراق، رۆژێك پێش ئەو بۆردومانە عەبادی لە توركیا بوو، لەبەر ئەوە گومان دەكرێت فڕۆكەكان عێراقی بووبن، بەڵام ئەمە هێشتا روون نییە”.

بەڵام حەربۆ خدر، ئەندامی ئەنجومەنی خۆسەریی شنگالی سەر بە پەكەكە دەڵێت “ئەوەی روویدا لە گومان دەرچووە، كە عێراق هاوكاریی توركیای كردووە، چونكە هەموو شت ئاشكرابووە، منیش لەگەڵ ئەو كاروانەی یەبەشەدا بووم، بۆردومانەكە تەنیا ١٠ مەترێك لە سوپای عێراق دووربوو”.

رۆژی ٢-٩-٢٠١٨، ناكۆكییەكانی نێوان سوپای عێراق و یەبەشە گەیشتنە لوتكە، كاتێك هێزێكی سەر بە یەبەشە دەیانویست بە ئۆتۆمبێلێكی بێ‌ مۆڵەت و تابلۆ بە بازگەیەكی سوپای عێراقدا تێپەڕن، بەوهۆیەوە گرژی كەوتەوە و نزیكەی سەعاتێك شەڕە تەقە لە نێوانیاندا كرا، بەڵام هیچ زیانێكی گیانی لێنەكەوتەوە.

گومانی پەکەکە لە هێزەكانی نزیك لە پارتی-یە

كەجەكە بە بۆنەی كوژرانی زەكی شنگالی ئەندامی كۆنسەی بەڕێوەبەری كەجەكەوە راگەیەندراوێكی بڵاوكردەوە و تێیدا دەڵێت “هێرشی ئاسمانی و كردنە ئامانجی مام زەكی شەنگالی بەردەوامی فەرمانی ٣ی ئابی ٢٠١٤یە، ئەوەش جارێكی دیكە دەیسەلمێنێت كە پشتی پەردە و هاندەری هێرشی سەر شەنگال دەوڵەتی تورك بووە”.

كەجەكە ڕاشیگەیاند “بەگوێرەی ئەو زانیارییانەی لە شنگالەوە بە دەستمان گەیشتووە، گومان دەكرێت هێزەكانی نزیك بە پارتی یان حكومەتی عێراق هاوكارییان كردبێت بۆ ئەو هێرشە، سەرنجڕاكێش ئەوەیە، كە ئەو هێرشە ڕێك پاش سەردانی حەیدەر عەبادی، سەرۆك وەزیرانی عێراق بۆ ئەنقەرە ڕوویداوە، مام زەكی زۆر جار وەك نوێنەری خەڵكی ئێزدی لەگەڵ بەرپرسانی حكومەتی عێراق دیداری كردووە، بەپێی ئەوە حكومەتی عێراق پێویستە لەبارەی ئەو هێڕشەوە ڕوونكردنەوە بڵاوبكاتەوە”.

ئەمریكا، پارتی و عێراق بەرپرسیارن

ڕاشیگەیاند “حكومەتی عێراق پێشتر ڕایگەیاندبوو، كە لە دژی هەموو جۆرە هێرشێك بۆ سەر شنگال، ئایا حكومەتی عێراق بەپێی ڕێككەوتنێك لە ئەنقەرە ڕێگای بە ئەنجامدانی ئەو هێرشە داوە؟ ڕایگشتی ئێزدی چاوەڕێی ڕاگەیەندراوی حكومەتی عێراقە لەو بارەیەوە، ئەگەر حكومەتی عێراق و پارتی پەیوەندییان بەو هێرشەوە نییە، پێویستە بۆ ڕایگشتیی ئاشكرا بكەن و ئەو هێرشە شەرمەزار بكەن، هەروەها ناڕەزایی دەرببڕن لەدژی دەوڵەتی تورك”.

كەجەكە هەروەها ڕایگەیاندووە، كە لەبەرامبەر پێشێلكردن و بەزاندنی سنوورە ئاسمانییەكانی شەنگال، ئەمریكا، پارتی و عێراق بەرپرسیارن، ئەو فڕۆكەیە سنوورە ئاسمانییەكانی بڕیوە، چونكە ڕێگای پێدراوە، ئەوانەی نەیانتوانی ڕێگری بكەن لە هێرشی چەتەكانی داعش بۆسەر شەنگال، لەو هێرشەدا هاوكاریی دەوڵەتی توركیان كردووە، ئەگەر نایانەوێت لەوە زیاتر بەشداربن لە كۆمەڵكوژیی خەڵكی ئێزدیدا، پێویستە سنوورە ئاسمانییەكانی شنگال بەرەو دەوڵەتی تورك دابخەن.

پەکەکە بۆ حەیدەر شەشۆ تۆمەتبار دەکات؟

سەرۆکی پارتی ئێزدیی دیموکرات کە لە لایەن پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) و بنەماڵەی زەکی شنگالییەوە بە دەستهەبوون لە تیرۆرکردنی زەکی شنگالی، بەرپرسی پەکەکە لە شنگال تۆمەتبار کرا، حەیدەر شەشۆ بە توندی هاتە دەنگ.

لەو سەروبەندەدا کەناڵی “چرا تیڤی” نزیک لە پەکەکە، لە زاری کەسوکاری زەکی شنگالی و هەندێک لە لایەنگرانی پەکەکەوە، هەریەک لە قاسم شەشۆ و حەیدەر شەشۆی بەوە تۆمەتبار کرد کە دەستیان لە تیرۆرکردنی زەکی شنگالیدا هەبووە. لە بەرامبەردا لە تۆمارێکی ڤیدیۆییدا حەیدەر شەشۆ روونکردنەوەیەکی بڵاو کردەوە و جەختی لەوە کردەوە، کە ئەوە تاوانکارییە و ”ئێمە ماڵباتی مام زەکیمان بە کەسوکاری خۆمان هەژمار کردووە و ئەگەر ناکۆکیی سیاسیشمان هەبووبێت، هەرگیز خراپەی یەکدیمان نەویستووە“.

حەیدەر شەشۆ ئاشکرای کرد کە پەکەکە پلانێکی هەیە تاوەکوو ”کوشتنی زەکی شنگالی بکاتە کێشەی ناوخۆیی ئێزدیان“. گوتیشی: ”ئێمە هیچ جارێک نەبووین بە خۆفرۆش تا میللەتی خۆمان بفرۆشین. زەکی شنگالی مامی ئێمە بووە. سی و چەند ساڵە ئێمە بنەماڵەی زەکی شنگالی دەناسین، ئەو وەک مامێک بووە بۆ ئێمە“.

شەشۆ جەختی لەوە کردەوە کە بەرپرسانی سیاسیی پەکەکە سێ مانگ پێش هێرشکردنە سەر ئۆتۆمبێلەکەی زەکی شنگالی، زانیارییان لەبارەی بە ئامانجگرتنی ناوبراو هەبووە، بەڵام ”بۆچی مام زەکی نەبرایە شوێنێکی دیکە؟“. پرسیاری ئەوەشی لە بەرپرسانی پەکەکە کرد، ئاخۆ بۆچی ئەو کەسەیان ئاشکرا نەکردووە کە زانیاریی وردی لەبارەی زەکی شنگالی و جموجۆڵەکەی داوە؟ گوتیشی: ”ئەگەر دەستی گەورەکانی خۆتانی تێدا نەبێت؟“.

حەیدەر شەشۆ هۆشداریی توندی بە پەکەکە و هەر لایەنێک دا کە بیەوێت کوردانی ئێزدی بۆ یەکلاکردنەوەی ناکۆکییە ناوخۆییەکان بەکار بهێنێت و بە پەکەکەی ڕاگەیاند: ”ئەوە پلانێکی حزبەکەی خۆتانە تاوەکوو جارێکی دیکە ئێزدییەکان بکەنە قوربانی و بیخەنە نێو بەرنامەی خۆتان. شنگال شنگالی ئێزدییان و خەڵکی ئێزیدخانە“. دووپاتیشی کردەوە: ”کوشتنی زەکی شنگالی پلان بوو، هێنایانە شنگال و تێکەڵی ئێزدییان بووەوە بە قووڵی، بەڵام دیسان پەکەکە دەیەوێ زەکی شنگالی بۆ خۆی بەکار بهێنێت“.

ئەنجام
 
کوژرانی سەرکردەیەکی باڵای پەکەکە بەشێوەی ئاشکرا و گومان دروستکردنی ئەو حزبە لە هێزە کوردییەکان، نەک هەر ئاماژەیەکی باش نین، بەڵکو مەترسیدارە، چونکە ئەم دەرخەری ئەو راستیەیە، پەکەکە هەردەم لایەنە کوردییەکان بە دژبەری خۆی دەزانێ نەک نەیار، ئەمەش ئاگرێکی نەکوژاوەی شەڕی براکوژییە.

هەروەها پێشتر داوا لە پەکەکە کرا بۆ رێگری لە لەشکرکێشی و ئەگەری بۆردومانی تورکیا بۆ سەر شنگال و لێکەوتەکانی بکشێتەوە، لە ئەنجامدا پەکەکە بە رێککەوتن لە گەڵ بەغدا لە شنگال كشایەوە، بەڵام سەرەڕای هەڕەشەکانی تورکیا و ئەگەری بەردەوامی هێرشەکانی، پەکەکە ئەم بەرپرسەی خۆی لەو مەترسیانە نەپاراستووە.

ئەوەی جێگەی گومان و پرسیارە ئەوەیە، کە لەبەر چی پێشوەختە پارتی دیموکراتی کوردستان و هێزە کودییەکان تۆمەتبار دەکرێ، لەکاتێکدا چۆنییەتی هێرشەکە و هاوکاری بەغدا تەنانەت لەلای بەرپرسانی پەکەکەوە لە شنگال روونە؟

Share.

About Author

بوچون نوسین داخراوە.

Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com