تورکیا لە تاران و مۆسکۆ دوور دەکەوێتەوە

0

نوچەنێت

ناوەرۆکی پەیوەندیە تەلەفۆنیەکانی دۆناڵد ترەمپ و رەجەب تەیب ئەردۆغان، کە دواتر بڕیاری کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە سوریای بە دوادا هات، هەڵگری پەیامێکی گرنگ و مێژوویەوە، ئەویش کرانەوەی دەستی ئەنقەرەیە لە گۆڕانکاریەکانی سوریا. بە هۆی ئەم رێککەوتنەوە، تورکیا لە سوریا رۆڵێکی باڵادەستی دەبێت.

دانی بەرپرسایەتی بە تورکیا و پڕکردنەوەی بۆشایی سیاسی و تەنانەت سەربازی ئەمریکا لەم وڵاتە، مانای وایە، کە ئەنقەرە بەرە بەرە لە مۆسکۆ و تاران دوور دەکەوێتەوە، تەنانەت گریمانەی بارژگرژی، کە پێوەندیەکانی نێوانیاندا دەکرێت. ئەم رۆڵگێڕانەی ئەنقەرە دەتوانێ سەرەتایەک بێت بۆ هاوکێشەیەکی نوێ. ترەمپ و ئەردۆغان لە سەر ئەوە رێککەوتوون، کە بەرپرسایەتی و رۆڵی کۆتاییهێنان بە  شەڕی داعش و بنەبڕکردنی ئەم رێکخراوە بدرێتە ئەنقەرە. ئەمەش بە مانای پڕرەنگتربوونی دەوری ئەنقەرەیە لە سوریا، هاوکێشەیەکی نوێ، کە رەنگە تاران و مۆسکۆ لە دژی بووەستنەوە.

شەش مانگ بەر لە ئێستا، پەیوەندییەکانی ئەنقەرە و واشنتۆن، لە خراپترین حاڵەتی خۆیدا بوو. ئەمەش دەگەڕایەوە بۆ سەر دەستگیرکردنی ئەندرۆ برانسۆن، قەشەی ئەمریکی لە لایەن تورکیاوە، کە دواتر سەپاندنی سزا و گەمارۆی توندی واشنتۆنی بە دواداهات و ئەنجامەکەی بوو بە دابەزینی لیرەی تورکی بەرامبەر بە دۆلار. زۆری نەخایاند، کە ئەردۆغان، بڕیاری ئازادکردنی قەشەی ئەمریکی دا و پەیوەندییەکانی ئەنقەرە و واشنتۆن ئاسایی بووەوە. دواتر بینیمان، کە بە بڕیارێکی چاوەڕواننەکراوی ترەمپ راگەیێندرا، کە ئەمریکا هێزەکانی لە سوریا دەکشێنێتەوە و شەڕی دژ بە داعش و بەرپرسیاریێتیەکەی رادەستی ئەنقەرە کراوە، تورکیا هاوکات رایگەیاند، کە ئۆپەراسیۆنی سەربازی بۆ سەر رۆژهەڵاتی فورات دەستپێدەکات.

ئاژانسەکانی تورکیا، هۆکاری سەرەکی بڕیاری کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا دەگەڕێننەوە بۆ رێگرتن لە ڕوودانی شەڕ لە نێوان هێزەکانی تورکیا و ئەمریکا. بە گوێڕەی سەرچاوەکان، تورکیا لە رووی ئەمنی و سەربازییەوە هەموو ئامادەکاری و هەماهەنگییەکی بۆ دەستپێکی ئەم ئۆپەرسیۆنە کردووە.

لە لایەکی دیکەوە، سەرچاوەکان باس لەوە دەکەن، کە ئەمریکا بەڵێنی بە تورکیا داوە، کە ئەم وڵاتە وەک نوێنەری واشنتۆن لە رۆژهەڵاتی فورات بە فەرمی بناسێت. هەروەها رێگەی پێدەدرێ، کە لە رووی مەیدانییەوە، تورکیا خۆی بەهێز بکات، بە تایبەت بەرامبەر بە روسیا و پرسی پێکهێنانی لیژنەی ئامادەکاری دەستوری نوێی سوریا و پرۆسەی ئاوەدانکردنەوەی ئەم وڵاتە.

بەهێزبوون و ئامادەبوونی مەیدانی تورکیا، تای تەراوزو-و لە دانوستانەکان لە گەڵ روسیا بە قازانجی ئەنقەرە قورستر دەکات؛ تەنانەت لەوانەیە ببێتە هۆی دوورکەوتنەوەی ئەنقەرە لە مۆسکۆ. ئەگەر ئەم گریمانەیە وەڕاست بگەڕێ، مانای وایە، کە تورکیا لە بابەتی ئامادەکردنی دەستوری نوێ و پرۆسەی ئاوەدانکردنەوەی سوریاش باڵادەستە. ئەمەش ئەو پەیامە دەگەیەنێ، کە ئەنقەرە لە قۆناغەکانی دواتر بەرامبەر بە تاران و مۆسکۆ، دەوەستێتەوە.

بڕیارەکەی ترەمپ چ مانایەکی بۆ ئێران هەیە؟

هەروەک چاوەڕوان دەکرا بڕیاری کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا، کاردانەوەی ناوخۆیی و ناوچەیی و نێودەوڵەتی بەدواوە بووە، بە تایبەت لە لایەن هاوپەیمانانی واشنتۆنەوە. نەیارانی ترەمپ جەختیان لە سەر ئەگەری سەرهەوڵدانەوەی داعش و ئامادەیی ئەمریکا بۆ سنووردارکردنی کاریگەری و نفوزی ئێران، کە سوریا کردۆتەوە. رەنج عەلائەدین لە برۆکینگز نووسی “کشانەوەی هێزەکان لە رووی ستراتیژیەوە یارمەتی بە ئێران دەکات و مەیدانێکی بەربڵاوتر دەخاتە بەرەدست ئێران”. ستێفان ڤۆڵت لە فارین پالیسی نووسی “بڕیارەکەی ترەمپ هەنگاوێکی دروست، بەڵام شێوازەکەی هەڵە بووە”. ڤۆڵت هەروەها نووسیبووی، کە “سوریا بەهایەکی ستراتیژی ئەوتۆی بۆ ئەمریکا نییە”.

هەر چۆنێک بێت بڕیاری ترەمپ، کردەیی کردنی دروشمی “سەرەتا ئەمریکا”یە، کە لە کەمپەینی هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ئەمریکا بەڵێنی دابوو. بە پێچەوانەی لێکدانەوەی گەشبینانەی ئەو چاودێرانەی، کە پێیان وایە ئەمریکا بە یەکجاری لە ناوچەکە (عێراق، سوریا و ئەفغانستان) دەکشێتەوە، ئەم بڕیارەی ترەمپ، زۆرتر مانای پلانێکی نوێ دەگەیەنێ، کە ئەویش دەستوەردانی زیاتری واشنتۆنە لە ناوچەکە و بە ئەگەری زۆر ناوچەکە، کەنداو بێت. هەڵکەوتەیەک، کە گریمانەی شەڕ لە گەڵ ئێران تیایدا بەهێزە.

بە گشتی سیناریۆیەکی جیدی بەڕێوەیە، کشانەوەی ئەمریکا لە سوریا، بوارێکی تاکتیکی هەیە تاکوو تورکیا بەرامبەر بە ئێران دابنێ و تەرکیزی واشنتۆن لە سەر ئێران زیاتر بێت. گریمانە دەکرێ لە وەها دۆخێکدا ترەمپ بیهەوێ لە سەر ئامادەبوونی ئێران لە سوریا، لە گەڵ ڤلادیمیر پوتین، سەرۆکی روسیا، بکەوێتە دانوستانەوە و بەم شێوەیە، ئێران زیاتر گۆشەگیر بکات. پەیامێکی روونی ئەم سیناریۆیە، ئامادەکاری زیاترە بۆ لێدانی ئێران.

Share.

About Author

بوچون نوسین داخراوە.

Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com