نێچیرڤان بارزانی لەبارەی داهاتووی کوردی رۆژئاوا هەڵوێستی خۆی راگەیاند

0

نوچەنێت

سه‌رۆكوه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان رایگەیاندووە، یەکێتی نیشتمانی کوردستان لەناوخۆیدا خەریکی دابەشکردنی پۆستەکانە. هەروەها لەبارەی کوردی رۆژئاواوە دەڵیت “كورد له‌ چوارچێوه‌ی سوریایه‌كی یه‌كگرتوودا گفتوگۆ له‌گه‌ڵ دیمه‌شق ده‌ستپێبكات”.

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان له‌ چاوپێكه‌وتنێكی له‌گه‌ڵ پێگه‌ی ئه‌لیكترۆنی ئەلمۆنتیۆر راگەیاند، لە دوای کۆچی دوایی مام جەلال دۆخی یەکێتی ئاڵۆز بووە. بەسەر چەند بەشێک دابەش بوون. پارتیش ناچارە گفتوگۆ لەگەڵ هەموویان بکات. ئەمەش ئاستەنگی لەبەردەم پرۆسەکان دروستکردووە.

گوتیشی: یەکێتی هەست دەکات بزووتنەوەی گۆڕان پۆستی زیاتر لە ئیستیحقاقی خۆی وەرگرتووە. ئەوان داوای پۆستی زیاتر دەکەن.

هه‌روه‌ها گوتی: یەکێتی هاوبەشێکی راستەقینەیه‌. گەشبینن بەوەی لە ماوەیەکی نزیکدا کابینەی نوێ پێکدەهێنرێت.

سه‌باره‌ت به‌ رۆژئاوای كوردستانیش، نێچیرڤان بارزانی داوای لە کوردانی رۆژئاوای کوردستان كرد پەیوەندییەکانیان لەگەڵ دیمەشق بەرەوپێش ببەن.

نێچیرڤان بارزانی بۆ ئەلمۆنیتۆر راشیگەیاندووە؛ بۆ بەدەستهێنانی مافەکانیان دەبێت کوردانی سووریا روو لە دیمەشق بکەن.

گوتیشی: پێویسته‌ گفتوگۆکان لەچوارچێوەی سووریایەکی یەکگرتوو دەستپێبکەن.

سه‌رۆك وه‌زیرانی هه‌رێم نایشارێتەوە، حکومەتی سووریا هەست بە باڵادەستبوونی خۆی دەکات، بەڵام لە راستیدا کورد خۆی سەلماندووە. دەبێت دیمەشق مامەڵە لەگەڵ راستییە هەنووکەییەکان بکات و دان بە مافەکانی کورد بنێت.

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا سه‌رۆك وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان روونیکردەوە؛ بۆ هەرێمی کوردستان گرنگە دراوسێیەکی ئارامی هەبێت. ئارامی سووریا کاریگەری لەسەر هەرێمی کوردستان دەبێت.س

دەقی پرسیار و وەڵامەکان:

ئەلمۆنیتەر: یەکەم پرسیارم ئەوەیە پاش ئەو قۆناغە ئاڵۆزەی لە ماوەی گشتپرسیی سەربەخۆیی کوردستان لە 2017 و دوای گشتپرسییەکە هاتەئاراوە، پەیوەندییەکانتان لەگەڵ بەغدا چۆنە؟ ئایا توانیوتانە بەسەر ناکۆکییەکانی نێوانتاندا زاڵ بن و پەیوەندییەکی باشی کارا لەگەڵ حکومەتی بەغدا دابمەزرێنن؟ 

نێچیرڤان بارزانی: بێگومان لە پاش گشتپرسی ماوەیەکی سەختمان تێپەڕاند، رەنگە یەکێک لە سەختترین ئەو ماوانە بووبێ کە لە ساڵی 1991ەوە پێیدا رۆیشتووین. بەڵام توانیمان هەندێک لە کێشەکانمان لەگەڵ حکومەتی پێشوو و حەیدەر عەبادی سەرۆکوەزیرانی پێشوو چارەسەر بکەین، وەکو هەڵگرتنی ئابڵوقە لەسەر سنووری ئاسمانی خۆمان و کێشەی داخستنی فڕۆکەخانەکانمان. ئێمە دەرفەتی ئەوەشمان بۆ هاتەپێش کە لە هەڵبژاردنی نیشتمانیی عێراقدا بەشداریی بکەین، وەکو کوتلەی کوردیش سەرکەوتنێکی گەورەمان بەدەستهێنا، بەڵام پارتی دیموکراتی کوردستان لەڕووی ژمارەی کورسییەکانی لە پەرلەمانی عێراق حیزبی ژمارە یەکین. ئاشکرایە کە ئەم ئەنجامە سەلماندی کە دۆخی سیاسیی کوردستان و بەشداریی پارتە سیاسییەکانی کوردستان لە عێراق هیشتاش گرنگە، بەتایبەتیش بە هەڵە دەرچوون کە پشتیان بەو گریمانەیە بەستبوو پارتی پەراوێز دەخرێ. ئاشکرایە کە پارتی وەک هێزێک ماوەتەوە کە دەبێ بە هەند وەربگیرێ. 

جیا لەمە، ئێمە لە پێکهێنانی حکومەت لە بەغداش بەشدار بووینە و لە حکومەتیشدا چالاکین. ئێمە ئامادەگی مامەڵەی دۆستانەشمان لە سەرۆکوەزیران عادل عەبدولمەهدیدا بینیوە. بەڵام راستییەکە ئەوەیە کە سیستەمی عێراق لە یەک تاکە کەسدا کورت نابێتەوە، بەڵکو زۆر ئەکتەر و توخمی دیکەش هەن. بەڵام دەتوانم بە جیدی ئەوە بڵێم کە پەیوەندییەکانی ئێستامان لەگەڵ بەغدا زۆر باشترە لەوەی جاران هەمانبوو. 

ئەلمۆنیتەر: دەکرێ نموونەیەکم پێ بدەیت؟

نێچیرڤان بارزانی: ئێمە ناخۆشیمان بینی و ساڵانێکی سەختمان بڕی، لە تونێلێکی قووڵ و درێژ و تاریکدا گیرمان خواردبوو. ئێستا لە کۆتایی تونێلەکەدا رووناکی دەبینین. ئێمە توانیومانە لەسەر بودجە سازشێک بکەین، رەنگە ئەمە ئەو ئەنجامە نەبێ کە ئێمە ئارەزوویمان دەکرد، بەڵام هەندێک تێگەیشتن لە نێوانماندا دروستبووە. 

ئەلمۆنیتەر: ئایا پشکی 17٪ی بودجە وەردەگرن، وەک ئەوەی کە لە سەرەتادا لەسەری رێککەوتبوون؟

نێچیرڤان بارزانی: سەیر بکە، پرسی بودجە زۆر سیاسیکراوەتەوە و جۆرە بەربەستێکە بۆ سەرۆکوەزیران بۆ ئەوەی پابەند بێت بە 17% یان هەر سەتایەکی دیکە بۆ ئەو بابەتە. بۆیەش لەسەر شتێک دانوستاندنمان کرد کە بۆ هەردوولامان گونجاو بێ. ئێمە دەبێ پراگماتیک بین، ئەمە قۆناخی هێوربوونەوەیە لەگەڵ بەغدا. بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە کە هەموو کێشەکانمان چارەسەر بوون. ئەمە فورموڵەیەکی کاتییە کە رێگەمان پێدەدات کێشەی مووچەی خەرجنەکراوی فەرمانبەرانی پێ چارەسەر بکەین. بەلایەنی کەم کێشەی مووچە چارەسەرکرا. ئێمە یەک ساڵمان لەبەردەستە بۆ ئەوەی باسی هەموو وردەکارییەکانی بودجە بکەین، پێش ئەوەی بودجەی نیشتمانیی بۆ ساڵی دارایی داهاتوو ئامادە بکرێ. دەمانەوێ خۆمان لە مشتومڕ دووربگرین. 

ئەلمۆنیتەر: مادام مووچە خەرجکراوە، کەواتە ئابووریش دەبێ بەرزبێتەوە؟

نێچیرڤان بارزانی: بەڵێ، سوپاس بۆ خوا ئابووری خەریکە باشتر دەبێ. کاتێک دەچیتە ناو شار یان بازاڕ هەست بەوە دەکەیت. هەندێک لە پرۆژەکانی ژێرخانیش کە بەهۆی قەیرانی داراییەوە وەستابوون دەستیان بە کار کردووەتەوە. ئێمە قەرزداری زۆر کۆمپانیای کەرتی تایبەت و بانکەکانی کەرتی تایبەت بووین. دەستمان بە دانەوەی قەرزەکانیان کردووە، ئەمانە هەموویان هەواڵی خۆشن. ئێمە لەسەر پارەی گومرگیش لەگەڵ بەغدا رێککەوتووین. حکومەتی هەرێمی کوردستان خەریکە پارەی گومرگ لەگەڵ حکومەتی ناوەندیدا هاوئاهەنگ دەکات. 

ئەلمۆنیتەر: ئایا ئەمە خاڵی سنووری پێشخابوور لەگەڵ تورکیاش دەگرێتەوە؟

نێچیرڤان بارزانی: بەڵێ، هەموو شوێنێک دەگرێتەوە. ئێمە هەموومان عێراقین و کێشەی سنووری چارەسەربووە. زۆر بازگە لە نێوان سنوورەکانی ناوچەکانی هەرێمی کوردستان و ناوچەکانی حکومەتی ناوەندیدا هەبوون. ئێستا ئەوان ئەو بازگانەیان لاداوە و بە لادانی ئەو بازگانە رێگە بۆ بازرگانی خۆشدەکەن. 

ئەلمۆنیتەر: کاتێک باسی سنوورەکانی ناوچەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکەی، ئەو ناوچانە لەدوای گشتپرسییەوە گۆڕانیان بەسەردا هاتووە. هێزە عێراقییەکان چوونە هەموو ناوچە جێناکۆکەکان، لەوانەش کەرکووک. دەکرێ باسی پێگەی ئێستای ناوچە جێناکۆکەکان بکەین؟ ئێستا چی؟

نیچیرڤان بارزانی: دەستەواژەکە زۆر روونە: ناوچەی جێناکۆک. ئەمەش واتە ئەو ناوچانە بە تەواوەتی هی ئەوان نییە. ئەوەیکە کۆنترۆڵی ئەو ناوچانە لەدەست کێ دایە ئەمە بابەتێکی دیکەیە. بەڵام ئەمە ئەو راستییە ناگۆڕێ کە ئەو ناوچانە وەک ناوچەی جێناکۆک دەمێننەوە. کاتێک لەگەڵ سەرۆکوەزیران عادل عەبدولمەهدی قسەم کرد، پێمگوت ئەگەر عێراقێکی سەقامگیرمان بوێ و بمانەوێ ناکۆکییەکانمان چارەسەر بکەین، ئەو دوو پرسە سەرەکییەی کە پێویستە چارەسەر بکرێن بریتین لە رێکخستنی دابەشکردنی داهات لە نێوان بەغدا و حکومەتی هەرێمی کوردستان و ناوچە جێناکۆکەکان. گومانی تێدا نییە کە کێشە دیکەش هەن، بەڵام یەکەمجار پێویستە تەرکیز بخەینە سەر ئەم کێشانە. 

ئەلمۆنیتەر: وەک سەرۆکی هەرێمی کوردستانی عێراق، ئایا ئەمە یەکێک لە ئەولەوییەتەکانی ئێوە دەبێ؟

نێچیرڤان بارزانی: بێگومان. من بەردەوام گەشتی بەغدا دەکەم و دوو هەفتە لەمەوبەر لەوێ بووم. 

ئەلمۆنیتەر: دەتوانین بڵێین ئێستا تۆ ئەو کەسەیت ئیدارەی ئەو پەیوەندییە دەکەیت؟

نێچیرڤان بارزانی: بەڵێ بێگومان، وەک سەرۆکی هەرێم چارەسەری ئەو دوو پرسە لە سەرووی ئەولەوییەتەکانی منەوە دەبن. ئاماژەت بۆ کەرکووکیش کرد. ئەگەر رێککەوتنێکی دابەشکردنی داهاتمان هەبێ و حکومەتی هەرێمی کوردستان بە دادپەروەری پشکی خۆی وەربگرێ، ئەوە خۆبەخۆیی ئەو بابەتەش رووندەبێتەوە کە کەرکووک بەشێک بێ لە کام لایەن. 

ئەلمۆنیتەر: ئایا هێشتاش پێتوایە پێویستە مادەی 140ی دەستووی عێراق کە داوای گشتپرسیی لە ناوچە جێناکۆکەکان دەکات جێبەجێ بکرێ؟

نێچیرڤان بارزانی: بەڵێ بێگومان.

ئەلمۆنیتەر: ئایا سەرۆکوەزیرانی عێراق تێگەیشتنی هەیە بۆ ئەمە؟

نێچیرڤان بارزانی: سەیربکە، هیچ سیاسییەکی دیکە نییە لە عێراق کە وەک مەهدی بە تەواوەتی لە پرسی کورد تێبگات و هەزمی بکات. 

ئەلمۆنیتەر: ئەو بۆ چی وایە؟

نێچیرڤان بارزانی: چونکە ئەو ساڵانێکی زۆر لەگەڵ ئێمە بووە. ئەو لە ساڵانی هەشتاکانەوە لەگەڵ ئێمە بووە. 

Share.

About Author

بوچون نوسین داخراوە.

Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com