بۆ عێراق لە هێرش بۆ سەر ئێران نیگەرانە؟

0

نوچەنێت

هەروەک لە ماوەی رابردوودا دەرکەوت، بەرپرسانی عێراق و کەسایەتی و رەوتە سیاسیەکانی ئەم وڵاتە زۆر بە جیدی نیگەرانی ڕوودانی شەڕ و بەریەککەوتن لە نێوان ئەمریکا و ئێراندان. پرسیارێک لێرەدا دێتە ئاراوە، هۆکاری ئەم نیگەرانیەی سەرانی عێراق لە چیدایە؟ ئایا بەغدا دەتوانێ بۆ کەمکردنەوەی ئەم گرژیانە قسەی خێر بکات؟

بێ گومان ئەوەی پڕئاشکرایە، عێراق، کە لە رووی سیاسی، ئابوری، دیپلۆماسی و ئەمنی و سەربازی بە جۆرێک بەستراوەیی هەیە بە ئێران و ئەمریکا. ئەگەر چی دەگوترێ دەستڕۆیشتوویی و کاریگەری ئێران لە لوبنان، فەلەستین، سوریا و یەمەن جیدییە، بەڵام کە دەگاتە عێراق، رادەی ئەم بەستراوە بوونە بە تەواوی جیاوازە. هەرچۆنێک بێت ئەم دوو وڵاتە دراوسێن و گۆڕانکاری لە هەر کەم لەم وڵاتانە کاریگەری راستەوخۆی بە سەر ئەوی دیکە دەبێت. لە لایەکی دیکەوە رێککەوتنی ئەمنی نێوان بەغدا و واشنتۆن، بێ گومان بەستراوە بوونی بەغدا بە ئەمریکا زیاتر دەردەخات. بەم پێیە، عێراق لە ئەگەری ڕوودانی ئەم شەڕ و بەریەککەوتنە بە توندی زیانی بەردەکەوێ و بەرەو ئاقارێکی نادیار دەچێت.

لە لایەکی دیکەوە، واشنتۆنیش بە وردی ئاگاداری ئاستی پەیوەنیدیە تایبەتەیەکانی بەغدا و تارانە. هەر بۆیە لە بەرژەوەندی خۆی دەبینێ، کە ئاستی ئەم پەیوەندیانە بگاتە کەمترین رادە. واشنتۆن لە ماوەی رابردوودا بۆ ئەم مەبەستە هەوڵی داوە، تەنانەت جێگری وەزارەتی خەزێنەداری ئەمریکا سەردانی بەغذای کرد و لە گەڵ سەرۆکی بانکی ناوەندی عێراق کۆبووەوە؛ تەوەری ئەم دانیشتنەش پەیوەندی دارایی و دراوی عێراق و ئێران بوو. لێرەدا ڕوونە، کە واشنتۆن قامکی لە سەر وردترین پەیوەندەکانی دوو وڵات داناوە. ئەمە نیشان دەدات، کە ئەمریکا هەموو کارتەکانی خۆی بۆ دابڕانی بەغدا لە تاران بەکاردێنێ. تەنانەت ئەمریکیەکان ئەگەری شەڕ راستەوخۆی ئەمریکا و ئێرانیان لە گەڵ عێراقیەکان باس کردووە. بە سەرنجدان بەم راستیانە، هەر ئەگەرێک بێتە ئاراوە عێراق زۆرترین زیانی بەردەکەوێت.

لە ئێستادا بە نیسبەت گرژیەکانی تاران و واشنتۆن، عێراقیەکان دوو ڕوانگەیان هەیە. بۆچوونێک هەیە، کە پێی وایە عێراق نابێ کەمترین دەستوەردان و لایەنگری هەبێت لەم هاوکێشەیە، لەم روانگەدا دەبێ بەغدا سترتیژی هاوسەنگی هێز رەچاو بکات و بێ لایەن بمێنێتەوە. چون لاگیری هەر کامەیان دەتوانێ کاریگەری نەرێنی بە سەر عێراقەوە هەبێت.

ڕوانگەی دووەم، پێێ وایە، کە دەبێ بەغدا لایەنی ئێران بگرێت، چون ئێستاشی لە گەڵ بێت بەغدا پێی وایە لە رۆژە سەختەکاندا ئەوە ئێران بووە، کە فریای کەتووە، بە تایبەتی لە شەڕی دژ بە تیۆری داعشدا. ئەم روانگەیە رەخنەگری تایبەت بە خۆی هەیە و پێی وایە، کە دەبێ بەغدا بکەوێتە بەرەی ئەمریکاوە.

روانگەیەکی سێهەمیش هەیە، کە دەڵێت نە بەغدا توانای ئەوەی هەیە، کە ستراتیژی هاوسەنگی هێز رەچاو بکات، نە دەشتوانێ لایەنگری لایەنێک بکات، کەواتە دەبێ هەوڵ بدات خۆی لە ئاگری ئەم شەڕە بە دوور بگرێت.

چاودێرانی سیاسی پێیان وایە، عێراق بە هۆی کێشە و گرفتە ناوخۆییەکانیەوە توانای ئەوەی نییە، کە کاری جیدی بۆ کەمکردنەوەی بارگرژیەکانی نێوان تاران و واشنتۆن بکات، ئەمەش مانای وایە، کە ئاڵۆزیەکانی نێوان دوو لایەن بە رادەیەک توند و جیدییە، کە بە تەنها ناتوانێ خۆی لێ بە دوور بگرێ یان کار بۆ چارسەرەکردنیان بکات. هەر لەم پەیوەندیەدا، عادل عەبدولمەهدی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، بەرنامەی سەردانی بۆ واشنتۆن داناوە، بەڵام هەر جارە و بە هۆکارێک سەردانەکەی لە لایەن ئەمریکیەکانەوە دواخراوە.

بە گشتی هەر جووڵە یان هەنگاوێکی بە هەڵەی ئێرانیەکان لە ناوچەکە و لە عێراق، ئەگەری بە‌هێزی شەڕی لە خۆیدا شاردۆتەوە، کە بێ گومان ئەم وڵاتەش بە ئاگری ئەم شەڕەوە دەسووتێت

Share.

About Author

بوچون نوسین داخراوە.

Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com