ئایا چارەنووسی عەفرین لە کۆبانی دووبارە دەبیتەوە؟

0

نوچە

هەڕەشەکانی تورکیا بۆ ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی سەربازی دووەم بۆ سەر ڕۆژئاوای کوردستان تا دێ زیاتر دەبێت. بەوشێوەی، کە بەرپرسانی ئەنقەرە ئاماژەیان پێکردووە، ئۆپەراسیۆنی سەربازی سوپای تورک بۆ سەر کورد لە ڕۆژهەڵاتی فورات بەم زووانە دەستپێدەکات. هۆکای ناڕەزایی تورکەکان و هەڕەشەکانیان، ناردنی یارمەتی سەربازی ئەمریکا بۆ هێزە کوردیەکان و دانانی ناوچەی ئارامە لە باکوری سوریا.

ئەمریکا لە ٢٠١٤وە، بە رێگەی هێرشی ئاسمانی، یارمەتی کوردی کرد و رێگەی لە کەوتنی کۆبانێ گرت. ئەمە لە کاتیکدا بوو، کە سوپای تورک تا یەک کیلۆمەتری شارەکە پێشڕەوی کردبوو و چاوەڕێی دەکرد شارەکە بکەوێتە دەستی داعش و تەنانەت ئامادە نەبو وبەرەنگاری ئەم گروپە تیرۆرسیتیە بێتەوە.

بەربڵاو بوونی پشتیوانیەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بە سەرۆکایەتی ئەمریکا، ببووە هۆکاری پێشڕەوی هێزەکانی رۆژئاوا کوردستان؛ بە جۆرێک، کە لە دوایین ئۆپەراسیۆنیان بۆ سەر داعش لە مانگی مارس، توانیان قەڵای پتەوی داعش لە شاری باغوز هەڵکەوتوو لە ڕۆژهەڵاتی سوریا، تێکبشکێنن و دەستی بە سەردا بگرن، لێرەوە بوو، کە ئەم هێزانە یەک لە سەر چواری خاکی سوریایان خستە ژێر کۆنتڕۆڵی خۆیانەوە.

هاوکات لە گەڵ ئەم سەرکەوتنانە، دەستیان دایە هەڵبژاردنی خۆجێی و هەرێمێکی خۆبەڕێوەبەریان ساغ کردەوە، کە لە ڕواانگەی تورکیاوە هەوڵێکە بۆ دابەشکردنی خاکی سوریا، ئەمەش نیگەرانی لای ئەنقەرە و شوێندانەری ئەم هەرێمە لە سەر کوردەکانی باکوری کوردستان درووست کردووە.

هەرچۆنێک بێت ئامادەبوونی سەربازی ئەمریکا لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی هێزە کوردیەکان، بۆتە بەربەست لە بەردەم پلانی ئەنقەرە بۆ هێرشکردنە سەر هەرێمەکە.

ئەگەرەکانی هێرش بۆ سەر ڕۆژئاوا

بەرپرسانی باڵای تورکیا، لەوانە رەجەب تەیب ئەردۆغان و خلوسی ئاکار، سەرۆککۆمار و وەزیری بەرگری ئەم وڵاتە، هۆشدارییان داوە بەم زووانە ئۆپەراسیۆنی دووەم بۆ سەر ڕۆژهەڵاتی فورات دەستپێدەکەن. بەڵام تورکیا بە بێ رەزامەندی ئەمریکا و کشانەوەی هێزەکانی لە سوریا، ناتوانێ ئەم ئۆپەراسیۆنە سەربخات. بە تایبەت، کە دوو وڵات ئەندامی ناتۆ و تاکوو ئێستا هاوپەیمانن.

تا دێ کێشە و ململانێکانی ئەنقەرە و واشنتۆن قووڵتر دەبێتەوە، دۆسیەی گولەن، نزیکبوونەوەی ئەنقەرە لە مۆسکۆ و کڕینی سیستمی دژەموشەکی ئێس-٤٠٠ روسی و هەروەها پشتیوانیەکانی واشنتۆن لە هێزەکانی سوریای دیموکرات، خاڵە جێی ناکۆکەکانی دوو لایەنن.

ژمارەیەک لە شارەزایان و چاودێرانی سیاسی هێرشی ئەنقەرە بە دوور دەزانن. دکتۆر یەزید سائق، لێکٶلەری کاروباری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و سوریا، دەڵێت :پێم وانییە تورکیا هێرش بکاتە سەر ناوچەیەک، کە ئەمریکا لە رووی سەربازییەوە چاودێری دەکات.

ئایدین سلجان، دبلۆماتکاری پێشووی دەوڵەتی تورکیا ڕای وایە، کە ئەگەر هێرش رووبدات مانای وایە، کە ئەنقەرە و واشنتۆن بەریەککەوتنیان لە نێواندا درووست دەبێت. سلجان بە دەنگی ئەمریکای گوتووە، کە ڕەنگە ئەنقەرە دوای ئەوەی، کە سیستمی بەرگری موشەکی روسیا کڕی و واشنتۆن نەرمی نواند، بە هەمان روانینەوە پێی وابێت ئەمریکا بێ هەڵوێستە و بەم شێوە هەلەکە لەبار ببینێت بۆ هێرشکردنە سەر ڕۆژهەلاتی فورات.

بەڵام شارەزایانی وەک ماکس ئابرامز، لێکۆڵەر لە بواری میلیشیاکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست پێیان وایە، کە جیاوازی و پێکناکۆکی نێوان ئەنقەرە و واشنتۆن، سەبارەت بە کوردەکان قووڵتر لەوەیە، کە بیری لێدەکرێتەوە. ئابرامز پێی وایە ئەم پێکناکۆکیەش دەگەڕێتەوە بۆ ڕوانگە و سیاسەتی جیاوازی دوو وڵات. ئایدین سلجان پێی وایە، کە ئەگەر ئۆپەراسیۆنی سەربازی ڕووبدات، تورکیا پێدەجێ پەلاماری ناوچە عەرەب نشینەکان بدات، لەوانە تەل ئەبیز.

رۆڵی مۆسکۆ

روسیا، کە لە ٢٠١٨وە گڵۆپی سەوزی بۆ تورکیا هەڵکردووە، تاکوو لە ئاسمانی سوریاوە هێرشی ئاسمانی بکاتە سەر هێزە کوردیەکان، ئەم کەلێن و ناکۆکیەی نێوان ئەنقەرە و واشنتۆنی بە قازانجی خۆی بەکار هێناوە و رۆلێکی بەرچاوی هەبووە لە سەرخستنی هێرشی سوپای تورک بۆ سەر عەفرین. هەر چەند ئاسمانی باکوری ڕۆژهەڵاتی سوریا لە ژێر کۆنتڕۆڵی ئەمریکا و ‌هێزەکانی هاوپەیماندایە و پێدەچێت لە ئەگەری هێرشی تورکیا، دیسان مۆسکۆ بیهەوێ هەلەکە بقوازێتەوە و بیخاتە خزمەت بەرژەوەندەی خۆیەوە.

هەوڵە دبلۆماسیەکان بۆ رێگرتن لە شەڕ

هاوکات لە گەڵ ئەمریکا، کە ژمارەیەک لە بەرپرسانی کاروباری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و سوریای لە ئیدارەی ترەمپ ڕەوانەی رۆژئاوای کوردستان کردووە، کە لە گەڵیان بکەونە گفتوگۆ و دانوستانەوە، نووسینگەی نوێنەرایەتی ئەنجومەنی سوریای دیموکراتش لە واشنتۆن، هەوڵەکانی خۆی بۆ رێگرتن لە هێرشی تورکیا خستۆتە گەڕ. نوێنەری ئەم ئەنجومەنە، کە وەک باڵی سیاسی هێزەکانی سوریای دیموکرات هەژمار دەکرێت، ئەم دواییانە لە گەڵ نێردەی سەرۆک ترەمپ بۆ کاروباری سوریا کۆبۆتەوە. تەنانەت داوای لە لۆبی و کەسانی دەستڕۆیشتووی ناو کۆنگرێس و سینای ئەمریکای کردووە، هەوڵی سەقامگیرکردنی ناوچەکە بدەن و رێگە نەدەن قەیرانی سەربازی لەم ناوچەیە دووبارە بێتەوە.

شارەزایانی سەربازی دەڵێن، تورکیا چیدی لە توانایدا نییە، کە لە چەشنی ئۆپەراسیۆنی چڵی زەیتوون، بەرەیەک بە درێژایی ٦٠٠ کیلۆمەتر دژ بە هێزەکانی ڕۆژئاوای کوردستان بکاتەوە.

شارەزایەکی پەیمانگای کارنگی دەڵێت:رەوانە کردنی هێز لە لایەن ئەمریکاوە بۆ ڕۆژئاوای کوردستان،ئاماژەیە بۆ هەوڵە جیدییەکانی  واشنتۆن بۆ پاراستنی کوردەکان.بە بۆچوونی ئەم شارەزایە،تورکیا بە ئەولەوییەتی یەکەم لە هەوڵدایە هەندێک ئیمتیاز لە ئەمریکا وەربگرێت،کە یەک لەوان دوور کەوتنەوەی هێزەکانی کوردی رۆژئاوایە لە سنوورەکانی ،هەر بۆیە نابێ زۆر نیگەرانی ئەوە بین، کە سوپای تورک بیهەوێ ئۆپەراسیۆنی دووەمی خۆی دەستپێبکات.

Share.

About Author

بوچون نوسین داخراوە.

Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com