توندوتیژییە خێزانییەکان %25 زیادیان كردووە

0

شلێر سەعید

بەڕێوبەری بەرەنگابونەوەی توندوو تێژی ژی ئافرەتان وخێزان لەهەولێر دەڵێت، تۆماركردنی سكاڵا %35 كەمی كرد و پەیوەندی بە هێڵی گەرمی (119)، %25 زیادی كردووە. توێژەرێکیش دەڵێت، كاتێك كەسێك سیستەمی بژێوی تێك بچێت ئەگەر كۆرۆناش نەبێت، كێشەی خێزانی دروست دەبێت، بۆیە توندوتیژییەكان زیاتر لەو چوار چێوەیە بوو.

ئومێد پاڵانی پارێزەر بەهۆی ئەوەی دەوام نەبووە لە دوای مانگی ئازارەوە داوا لەباری كەسی كەم پێشكەش كراوە، چونكە تا ئێستا 3 هەفتە دەوام هەبوە. گوتیشی بەبەراورد بە ساڵی ڕابردوو داواكان كەمی كردوە ساڵی ڕابردوو ئەم كاتانە 3000 داوا پێشكەشكرابو ئێستا تازە گەیشتوەتە 1600 داوا .

لە لێدوانێكی تایبەتدا مقدم فەرمان محمد مولود، بەڕێوبەری بەرەنگابونەوەی توندوو تێژی ژی ئافرەتان وخێزان لەهەولێر بەنوچەی ڕاگەیاند: سەبارەت بە توندو تیژی لەماوەی كەرنتینە كە لە كۆتایی مانگی دوو ڕاگەیندرا، لە مانگی سێ ڕێژەی سكاڵان %35 دابەزی بە بەراورد بەمانگی یەك و دوو.

گوتیشی ئێمە دركمان بەوەكرد، كە خەڵك كێشەی هەیە، تا دەرگایەكیان بۆ بكەینەوە كێشەكانیان تۆماربكەن، هێڵی گەرمی 119 مانكردەوە، كە پێشتریش بەركاربوو ڕێژەی وەرگرتنی پەیوەندیەكان ڕوو لە هەڵكشان بوو.

فەرمان محمد  ئاماژەی بەوەشكرد، كە لەكۆتایی كەرنتینە بەپێی ئەو ئامارەی كۆیان كردۆتەوە لەهەردوو مانگێ‌ سێ و چوار، ڕێژەی تۆماركردنی سكاڵا لە مانگی ئازار و نیسان گەیشتە %65 بە بەراورد بە مانگی یەك و دوو و ڕێژەی تۆماركرنی سكاڵا لە ڕێگەی هێڵی گەرم %25 زیادی كرد، و بەم شێوە تۆماركردنی سكاڵا %35 كەمی كرد و پەیوەندیکردن بە هێڵی گەرم %25 زیادی كردووە.

  بەڕێوبەری بەرەنگابونەوەی توندوتێژی دژی ئافرەتان و خێزان لە هەولێر دەشڵێت، كە هۆكارەكان بەشێكی پەیوەندی بە داخستنی دادگاكان و قەدەغەی هاتوچۆیە و بەشێكی پەیوەندی بەوەیە، كە ئەو ماوەیەی خێزانەكان پێكەوەبون هەندێ لە كێشەكان كەمبوە بۆنمونە پێشتر زۆری سكڵا لەسەر ئەوە بوە، كە پیاوەكەی بەجێیان دهێڵێ یان خەرجیان ناكات، بەڵام ئەو پێكەوەبونە بەجۆرێك بۆتە چارەسەر لەم ڕوەوە.

فەرمان محمد مولود ڕونیشی كردەوە بۆ نوچە، كە ڕاپرسییەكیان كردوە بە شێوەی ئۆنلاین و دەڵێت، ئێمە وەك ئامارێكی ئۆنلاین ڕاپرسیەكمان ڕاگەیاند، بزانین كەرەنتینە چەند كاریگەری هەبوە لەسەر باروگوزەرانی خەڵك،   هەندێك لە بەژداربوان، باسی ئەوەیان كردوە دەست بەتاڵی بەردەوام و زۆر بەكارهێنانی ئامیێری ئەلكترۆنیەكان، بەتایبەتی بەكارهێنانی سۆشیال میدیا و تۆڕەكۆمەڵایەتیەكان تا ڕادەیەك بەشێك بوە لە كێشەكانی ناو خێزان و دڵە ڕاوكێی دروستكردوە.

بەڕێوبەری بەرەنگابونەوەی توندوو تێژی دژی ئافرەتان ئاشكراشی كرد، كە بەنزیكەیی %70  ئەوانەی ئەو كێشانەیان هەبوە پێیان وابوە كێشەكان بچوكبوون، پێویستی بەوەنەكردووە سەردانی بەڕێوبەرایەتی بەرنگابونەوەی توندو تیژی بكەن لەناو خۆیان چارەسەریان كردوە. 

سەبارەت بەهەمان بابەت توێژەرێكی كۆمەڵایەتی دەڵێت: كۆرۆنا هەمو جیهانی گرتەوە وشتێكی گشتییە، بەڵام لە هەرێمی كوردستان بە سیاسی كرا و لەلایەكی دیكەش نەبونی كێشەی دەرونی دروستكردبوە.

لەلێدوانە تایبەتەكەی ڕەنجدەر نوری توێژەر و ڕۆژنامەنوس بە نوچەی گوت، كۆرۆنا ڤایرۆسێكە لەهەمو جیهان كاریگەری هەبوە لەسەر خێزانەكان و شتێكی چاوەڕوان نەكراوبوو، بێگومان لە كوردستان و عێراقیش كاریگەری هەبو، بەتایبەت بینیمان بابەتەكە بە سیاسی كرا، لەلایەك لەماڵەوە كەرەنتین كرابو لەلایەك موچە كەم بۆوە و بێ ئیشێ بڵاو بۆوە، ئەوەش گرێی دەرونی دروست دەكات.

گوتیشی كاتێك كەسێك سیستەمی بژێوی تێك بچێت، ئەگەر كۆرۆناش نەبێت، كێشەی خێزانی دروست دەبێت بۆیە، توندروتیژیەكان زیاتر لەو چوار چێوەیەبوو.

رەنجدەر دەشڵێت هاوكات ئەو توندو تیژیەی لەو ماوەیە ڕودەدات بەهۆی ئەوەی پاڵە پەستۆی زۆر لەسەر خێزانەكان هەیە گەر ماڵێك قوتابی پۆلی شەشی هەیە، كاری كردۆتە سەر خێزانەكە و لەلایەكی دیكە لەوەیە خێزانەكان پێش كۆرۆنا گەشتیان هەبوە، بژێوی باشیان هەبووە لەناكاو ئەو شتانە نەما دیسان كێشە دروست دەكات لەناو ماڵەكان.

هاوكات سەبارەت بەهەمان بابەت وەزارەتی ناوخۆی عێراق رایگەیاندووە، لە شەش مانگی یەکەمی ئەمساڵدا زیاتر لە پێنج هەزار کەیسی تووندوتیژی خێزانی لە پارێزگاکانی عێراق تۆماركراون.

لیوا سەعد مەعن، گوتەبێژی وەزارەتی ناوخۆی عێراق رایگەیاندووە “لە شەش مانگی سەرەتای ئەمساڵدا تاوەكو ئێستا 5 هەزارو 292 دیاردەی تووندوتیژی خێزانی پارێزگاكانی عێراق تۆماركراون”، كە 3 هەزار و 637 ژن لەلایەن هاوژینەکانیانەوە توندوتیژییان بەرامبەر کراوە. هەروەها 453 پیاو لەلایەن ژنەکانیان تووندوتیژیان بەرامبەر کراوە. 402 دیکەش تووندوتیژی نێوان خوشكان و برایان بووە، 183 منداڵ لەلایەن باوکیانەوە تووندوتیژیان بەرامبەر کراوە. هەروەها 617 منداڵیش تووندوتیژیان بەرامبەر باوانیان کردووە”.

پێشتریش لە نیسانی رابردوو نوێنەرایەتی ژنانی عێراقی لە پەرلەمان و حكومەت لە راگەیەندراوێكی هاوبەشدا داوایان كرد پەلە بكرێت لە دەركردنی یاسایەك كە تووندوتیژی خێزانی بە تاوان دابنێت.

ویەك لەوڕوداوانەی كاردانەوەی زۆری هەبوو گیانلەدەستدانی مەلاك زوبەیدی، بوو لە پارێزگای نەجەف، كە بەهۆی بەكارهێنانی تووندوتیژی لەلایەن هاوژین و خێزانەكەی، ئاگری لە جەستەی خۆی بەردا، لەسەر ئاستی ناوخۆ و نێودەوڵەتی كاردانەوەی لێكەوتەوە، نێردەی نەتەوە یەكگرتووەكان و باڵیۆزانی وڵاتانی ئەوروپی داوایان لە عێراق كرد، لێپێچینەوە لەگەڵ ئەوانەدا بكات، كە لە تووندوتیژی خێزانی تێوەگلاون، حكومەتی عێراقیش بەڵێنیدا تۆمەتبارانی دۆسیەی زوبەیدی دەستگیربكات.

Share.

About Author

بوچون نوسین داخراوە.

Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com