Nuce Logo

لەماوەى رابردوو کتێبى، “تۆمارەکانى کیسەنجەر” بڵاوکرایەوە، ئەم کتێبە باس لە ناوەرۆکى گفتوگۆ تەلەفۆنییە تۆمارکراوەکانى هێنرى کیسەنجەر، سیاسەتمەدارى دیارى ئەمەریکا دەکات، لە نووسین و ئامادەکردنى تۆم ویڵزە، کە زیاتر لە (15) هەزار پەیوەندی تەلەفۆنى لەخۆى دەگرێت، کە (20) هەزار لاپەڕە دەبێت، وێنەیەکى گشتگیرى ئەو پیاوە و سەردەمەکەى نیشان دەدات.

ئەو کتێبە پێچەوانەى گێڕانەوەى ژیانییەتى، تەرکیزى لەسەر ئەو دەقانەیە کە لە پەیوەندییە تەلەفۆنیییەکان وەرگیراوە و تێکەڵەیەکە لەنێوان و وەسفى کورت و ناوەڕۆکى پەیوەندییە تەلەفۆنییەکان، لەلایەن ئامادەکار و ناوەڕۆکى خودى پەیوەندییە تەلەفۆنییەکان خراوەتەڕوو، ئەوەش وادەکات ئەو کتێبە بۆ لێکۆڵینەوە ببێت بە سەرچاوەیەکى متمانەپێکراو.

سەبارەت بە کەسایەتى هێنرى کیسەنجەر، لەو کتێبە سووربوون لەسەر بڕیاردان دەگوازێتەوە، هەروەک راشکاوى رەهاى تێدایە، کە ئەوە زۆر کەم لە بیرەوەرى و ژیاننامەدا هەیە.

بەگوێرەى ئەو کتێبە ئاناتۆلى دۆبرینین، باڵیۆزى سۆڤیەت لە ئەمەریکا پیاوێکى خۆشەویست بووە، لە تێگەیشتن و خوێندنەوەى خەڵک لێهاتووبووە، لە یەکێک لە راپۆرتەکان بۆ مۆسکۆ دەڵێت، هێنرى کیسەنجەر، "زیرەک و رۆشنبیرە" بەڵام پیاوێکى زۆر خۆبەزلزانە، شانازى بە هەژموونى خۆیەوە دەکاتەوە، لەگەڵ ئەوەشدا هەستى نوکتە لاى هێنرى کیسەنجەر بەرزدەنرخێنێت، پەیوەندییان زۆر بەهێزبووە، پڕبووە لە سوعبەت و خۆشەویستى، بۆ ئەوەى ناکۆییەکان ئەو پەیوەندییە تێک نەدات.

دواى ئەوەى دوبرینین پیرۆزبایى لە نیکسۆن دەکات لە هەڵبژاردنى (1972) کیسەنجەر پێى دەڵێت، نازانم ئایا دەکرێت پەیوەندیی دیپلۆماسى لەگەڵ شیوعیەک هەبێت، بەڵام من هەست دەکەم ئەو پەیوەندییە هەیە.

لە هەوڵەکانى بۆ سیاسەتى دەربازبوون، یان بەدەستهێنانى ئامانجەکانى دیکە لەگەڵ سۆڤیەت، کیسەنجەر هەندێک جار لەگەڵ دوبرینین دژى بیرۆکراتیەتیەکەى دەبۆبووە، یاخود هێرشى دەکردە سەر هاوڕێکانى بۆ ئەوەى قەبارەى ئەوەى ئاڵنگەریەى رووبەڕووى دەبێتەوە دەربخات.

گەڕان بەدواى چارەسەرى ئاشتیانە لە رۆژهەڵاتى ناوەڕاست رووبەڕێکى فراوانى گفتوگۆکانى کیسەنجەر گرۆتەوە، بەشێکى گفتوگۆکان پەیوەستە بە هێرشەکانى ئیسرائیل بۆ سەر وڵاتانى عەرەبى، جەنگى ئۆکتۆبەرى (1973) رووبەرێکى فراوانى پەیوەندییەکانە و وردەکاریى زۆرى تێدایە.

توندى ئیسرائیلییەکان لە دانوستاندنى ئاشتى و خواستى هێرشکردن و هەوڵدان بۆ لکاندنى خاکى زیاتر و فشارى بەردەوامیان بۆ بەدەستهێنانى چەک، کیسەنجەر تووشى بێ هیوایى دەکات، ئەوەش لە کاتێدا بوو کیسەنجەر و ریچارد نیکسۆن هەوڵیان دەدا نەرمى زیاتر لە دانوستاندنەکان دەربڕن.

هێنرى کیسەنجەر بێ هیوایى خۆى لە کۆمەڵە جووەکانى ناو ئەمەریکا نەشادۆتەوە بەهۆى فشارە بەردەوامەکانیان لە پێناو پاڵپشتییەکان بۆ ئەجێنداى ئیسرائیل.

کیسەنجەر وردەکاریى پەیوەندییەکانى ئەمەریکا بە چین و رۆڵى ئەمەریکا لە ململانێى پاکستان و هەندستان و بۆردوومانى ڤێتنام و چەنگى شەشى ئۆکتۆبەر و کودەتا لە قوبرس بە پاڵپشتى یۆنان و ئابڕووچوونى وۆتەرگیت، تا دەگاتە دەستلەکارکێشانەوەى نیکسۆن وەگرتنى سەرۆکایەتى ئەمەریکا لە لایەن جیرار فۆردەوە باس دەکات.

سەرەتا کیسەنجەر دەستى بە سیستەمى تۆمارکردن کردووە، دوو یاردەری راسپاردووە، تاوەکوو گوێ لە رێگەى تەلەفۆنییدەوە لە پەیوەندییە تەلەفۆنییەکان بگرن، پاشان پەرەى پێدراوە بۆ ئامادەکردنى تۆمارکردن و پاشان نووسینەوەى و دواتریش لە ناوبردنى کاسێتەکان.

لەکۆتایی ئیدارەى جیرار فۆرد، کیسەنجەر ئەو تۆمارانە دەباتە ماڵى یەکێک لە دۆستەکانى لە نیویۆرک، پاشان دەیبەخشێتە کتێبخانەى کۆنگرێس، بەڵام بەو مەرجەى نەکەوێتە دەستى لێکۆڵەران تا ساڵانێکى زۆر، لەم دواییە هەندێک رێکخراو دژ بە رێزگرى لە گەیشتن بەو زانیاریانە دەوەستنەوە، تاوەکوو بەشى  لە (2004) بەشى زۆرى ئەو تۆمارانە نزیکەى (20) لاپەڕە دەخرێتە بەردەم توێژەران.