چارەنووسی عێراق بەبێ کورد نادیارە وەرگێڕان

نوچەنێت

وەرگێڕانی: سنوور یاسین

ئەگەرچی ئاشکرایە عێراق بەبێ کورد نابێت و چارەنووسی نادیار دەبێت، بەڵام دەبێت دووبارە قوڵبوونەوەی زیاتر بۆ ئەوەش بکرێت کە عێراقی بێ کورد تەنها گۆڕانکارییەکی نەتەوەیی، جوگرافی یان سیاسی نابێت، بەڵکو تێکچوونی پەیوەندییە ئابووری، ئەمنی و کۆمەڵایەتیەکانە و ڕەهەندی جۆراوجۆر لەخۆ دەگرێت.

عێراق، هەرێمی کوردستان، ناوچەکە و جیهان هەموو ئەو ڕاستییە دەزانن کە قەیران و ناکۆکییەکانی هەرێمی کوردستان تاک لایەنە نییە و هەردووڵا هۆکاری کێشەکانن و پێویستە ڕێگەچارەی گونجاو بدۆزنەوە و بەردەوام بن لە گفتوگۆکانیان تا دەگەن بە ڕێککەوتنی کۆتایی و دۆزینەوەی ئەنجام بۆ کێشەکان.

بەغدا دان بەوەدا دەنێت تێڕوانینی گەلی کورد، داواکاری و مافەکانیان پەیوەستە بە دەستوور و لە چوارچێوەی دەستووری فیدڕاڵی عێراقدایە لەبەر ئەوە پێویستە لە چارەسەرکردنی کێشەکاندا ئەوە لەبەرچاو بگرێت و ڕێگەی دەستووری وەک تاکە چارەسەر بەکاربهێنێت.

هەموو کات باس لەوە دەکرێت پێویستە بەرپرسان بیریان لای بژێوی ژیان و سەقامگیری هاووڵاتییان بێت لەبەر ئەوە باشتر وایە گرژی و ناکۆکییەکان کەم بکرێنەوە و هەوڵەکان بۆ ڕێگری کردن لە هەوڵەکان بۆ چارەسەرکردنی قەیرانەکان زیاتر بێت و ڕۆڵی ئەرێنی خۆی بگێڕێت.

ئەو ناکۆکییە بەردەوامانەی لە نێوان هەرێم و بەغدا ڕوودەدات سیاسەتی پشتگوێخستنی مافەکان و دادپەروەرییە، کە زیانێکی کۆمەڵایەتی، کلتووری، نەتەوەیی و ئابووری دروست دەکات و چارەسەرکردنیان ئاسان نابێت. لێرەدا پرسیارێکی  سەرەکی دێتە ئاراوە ئەویش ئەوەیە کە ئایا عێراقییەکان دەیانەوێت مێژووی هاوبەشیان زیندوو بکەنەوە بە شێوەیەکی گشتی؟ یان ڕێگە بدەن بە بەردەوامی ناکۆکی و کێشەکان و دژایەتییە بەردەوامەکان. 

پەیوەندییەکانی هەرێم و بەغدا پێویستە لە هەموو کاتێک زیاتر باش و ئەرێنی بێت لە کاتێکدا دەزاندرێت وڵاتانی دراوسێ، ناوچەکە و جیهان بە دۆخێکی سەختدا تێپەڕ دەبێت و لە دەستدانی هەر دەرفەتێک لە هەرێمی کوردستان و عێراق کاریگەری نەرێنی خێرای دەبێت و بەرپرسیارێتی سەخت دەبێت.

وەک ڕێگە چارەیەک بۆ کەمکردنەوەی کاریگەری نەرێنی خراپ و کۆتایی هاتنی ناکۆکییەکانی نێوان هەرێم و بەغدا بڕیاردانی ناوەندیی لە بەغدا پێویستی بە شێوازێکی گونجاو هەیە کە بەرژەوەندییەکانی هەردوولا بپارێزێت و داهاتوو بێ کێشە و گرفت بونیات بنێت.

شیکەرە سیاسییەکان و پسپۆڕان پێشنیاری ئەوە دەکەن کە فەراهەم کردنی دادپەروەری و بڕیاردانی دروست دەتوانێت متمانە و چارەسەری دروست بکات و پێچەوانەی ئەم هەنگاوانە دەرئەنجامی درێژخایەنی نەرێنی دەبێت و دەبێتە ڕێگە خۆشکەری دروستکردنی قەیرانی نوێ. بڕیاری سیاسی وریایییانە و یەکسان دەتوانێت دۆخەکە بەرەو سەقامگیری کۆتایی ببات و کۆتایی بە ناکۆکییەکان بهێنێت.

دەبێت بیرمان بێت دۆزینەوەی چارەسەر پێویستی بە کۆدەنگی هەیە لە بڕیاردانی چارەنوسسازی گشتی بۆ ڕێگرتن لە کەڵەکەبوونی هۆکارەکانی ناسەقامگیریی سیاسی، توندڕەوی، زیادبوونی ناڕەزایەتیەکان و دابەشبوونی زیاتری کۆمەڵایەتی لە نێو کۆمەڵگەکانی وڵاتدا. تەنیا ئەوەندەش نا بەڵکو ئەم پرۆسەیە پێویستی بە ڕێوشوێنی یاسایی و سیاسی هەیە کە ڕەزامەندی هەمووانی تێدا جێگیر بکرێت.

سەرچاوە: ماڵپەڕی (شەفەق نیوز)

بابەتی پەیوەندی دار

0 لێدوانەکان

نەزەری خۆتان بنووسن

ئیمەیلەکەتان بە هیچ شێوەیێک بڵاو نابێتەوە. هەموو فیڵدە ئەستێرە دارەکان ئیجبارین