وەزارەتی خوێندنی باڵا پەیوەندیی نێوان مامۆستا و قوتابی بە ڕێنمایی ڕێكدەخات
نوچە نێت:
ئا: ئەحمەد زرار
بەگوێرەی ڕاگەیێندراوێکی تایبەت، وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی چۆنییەتی ڕەفتاری وانەبێژانی زانکۆ لەناو هۆڵی وانەوتنەوە و لەگەڵ قوتابییەکانیان دیاری دەکات و بەپێی ئەو ڕێنماییە چاودێری هەر هەوڵێکی قوتابیش دەکرێت کە لەپێناو پشێوی و ئاژاوەگێڕی لەناو زانکۆدا ئەنجام بدرێت.
ڕەفتاری مامۆستای زانکۆ دەبێت چۆن بێت؟
ڕۆژی یەکشەممە (14/9/2026) وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستیی حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، "لە پێناو دیاریکردنی ستانداردەکانی ڕەفتاری پیشەیی مامۆستایان و ڕەفتاری قوتابیان/ خوێندکارانی زانکۆ لە خوێندنی بەرایی و خوێندنی باڵا و بۆڕدی کوردستانی لە گشت زانکۆ و ئەنجوومەن و دەستە و کۆلێژی زانکۆیی و پەیمانگە حکومی و تایبەتەکانی هەرێمی کوردستان" بڕیار دراوە کە مامۆستا "نابێت جیاوازی لە نێوان قوتابییان لەسەر بنەمای (جیاوازی ئایینی، نەتەوەیی، ڕەگەزی، ڕەچەڵەک و بیروڕا و ئینتیمای سیاسی و زمان و کلتوور و بارودۆخی ئابووری و کۆمەڵایەتی و شێوە و ڕوخسار...تاد.) بکات" هەروەها بە هیچ شێوەیەک "هەوڵ بدات پەیوەندی کەسی و سۆزداری لەگەڵ قوتابیدا دروست بکات" و ئەگەر هاتوو مامۆستا "پڕۆسەی هاوسەرگیری لەگەڵ قوتابی خۆی لە کاتی خوێندندا ئەنجام بدات، پێویستە مامۆستا بگوازرێتەوە دەرەوەی بەش و کۆلێژ و پەیمانگاکەی، مافی وانەوتنەوەی لەو بەشەدا نابێت".
سەبارەت بە پرسی سێکس و ناچارکردنی قوتابی بۆ ئەم کارە، لە ڕێنماییەکەی وەزارەتدا هاتووە، کە "هەراسانکردنی سێکسی بەرامبەر قوتابیان بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە" تەنانەت مامۆستا نابێت "پەیوەندی تەلەفۆنی تایبەت و کەسی لەگەڵ قوتابیدا بکات" بەڵکو دەبێت پەیوەندییەکان لە چوارچێوەی ڕێگا فەرمییەکانی وەک بەکارهێنانی ئیمێڵی فەرمی زانکۆ بێت. هەروەها مامۆستا لێی قەدەغە کراوە "دیاری لە قوتابی وەربگرێت" چونکە بە بەرتیل هەژمارە و دوای لێکۆڵینەوە و سەلماندنی ڕەوانەی دادگای تایبەتمەند دەکرێت.
شێوازە دەرکەوتنی مامۆستا لەناو پۆل پرسێکی هەستیارە و مامۆستا "نابێت لەژێر کاریگەری خواردنەوەی کحولی سەردانی حەرەمی زانکۆ بکات و بچێتە نێو هۆڵی خوێندن یان هەر دامەزراوەیەکی سەر بە وەزارەت" تەنانەت مامۆستا نابێت "لە شوێنی گشتی بە شێوەی نەشیاو دەربکەوێت چ لەڕووی ڕەفتار یان ڕووخسار"ەوە بێت.
ڕەفتاری قوتابیی زانکۆ دەبێت چۆن بێت؟
بە گوێرەی ڕاگەیێندراوی وەزارەتی خوێندنی باڵا چەند ڕێنماییەکی تایبەت سەبارەت بە چۆنیەتی ڕەفتاری قوتابی دیاریکراوە و ئەگەر وەکو خۆی لەلایەن قوتابییەوە جێبەجێنەکرێت ئەوا بەپێی ڕێنمایی ژمارە (2)ی ساڵی (2009) ڕەفتاری نەشیاو و نەگونجاوی قوتابی بە تاوان و سەرپێچی هەژمار دەکرێت و ڕەوانەی دادگای تایبەتمەند دەکرێت، وەک لە ڕاگەیێندراوەکەدا هاتووە، قوتابی نابێت "هەوڵ و کۆششی خۆی بدات بۆ بەدەستهێنانی نمرە و پێوەرەکانی هەڵسەنگاندن و تاقیکردنەوە لە بابەتەکان" یاخود پەنا بباتە بەر "ڕێگا نازانستی و نایاساییەکانی وەک (خزمایەتی و واستە...تاد.)" سەبارەت بە ڕەفتاری قوتابی لەگەڵ مامۆستادا، قوتابی نابێت "هەوڵ بدات چهیچ جۆرە هەڕەشە و فشارێک لە ناوەوەی زانکۆ یان لە دەرەوەی زانکۆ لە مامۆستای بابەت بکرێت بۆ پرسی زیادکردنی نمرە و پیدانی پرسیاری تاقیکردنەوە و یارمەتیدان بە مەبەستی دەرچوون" سەرەڕای ئەوەش قوتابی بە هەر جۆرە ئامانجێک بێت "نابێت هەوڵ بدات پەیوەندی کەسی و سۆزداری لەگەڵ مامۆستا دروست بکات" و نابێت "پەیوەندی تەلەفۆنیش بۆ مامۆستا ئەنجام بدات" جگە لەم ڕێگایانەی کە زانکۆ دیاریکردووە وەک، "ئیمێڵ یان بەکارهێنانی سیستەمی بەڕێوەبردنی فێرکردن – LMS".
قوتابی نابێت "داوای بانگێشتی میوانداری لە مامۆستایان و ستافی کارگێڕی بکات بۆ مەبەستی" نانخواردن و کات بەسەربردن لەگەڵ مامۆستادا. هەروەها ڕێگاپێدراو نییە بۆ قوتابی و "نابێت وێنە و ڤیدیۆی مامۆستا بگرێت یان تۆماری دەنگی وانەکان بکات لە کاتی پڕۆسەی وانەوتنەوە بەبێ وەرگرتنی ڕەزامەندی پێشوەختەی مامۆستای بابەت و سەرۆکایەتی بەشی زانستی."
هەر لە بارەی پەیوەندی نێوان مامۆستا و قوتابییەوە، لە قوتابییان قەدەغە کراوە کە "بە ناوی خۆی ناوی مامۆستا بهێنێت (ناوی خودی مامۆستا بهێنێت)، بەڵکو پێویستە بە پێشگری (مامۆستا) بۆ هەڵگری بڕوانامەی ماستەر و (دکتۆر) بۆ هەڵگری بڕوانامەی دکتۆرا ناوی بهێنێت، چونکە پێشگری ئەکادیمی و نازناوی زانستی بەپێی یاسا و ڕێنماییەکان وەرگیراوە."
وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی "لە پێناو ڕەچاوکردنی بارودۆخی دارایی قوتابیان و هەوڵدان بۆ درووستنەبوونی چینایەتی و دروستنەبوونی کاریگەری نەرێنی لەسەر پڕۆسەی خوێندن، نابێت بۆنە تایبەت و کەسییەکانی وەک (ڕۆژی لەدایکبوون و یادی هاوسەرگیری و...تاد.) لەناو حەرەمی زانکۆ ئەنجام بدرێت" و نابێت بە هیچ شێوەیەکیش خواردن و خواردنەوە بەبێ مۆڵەتی زانکۆ بهێندرێتە ناو حەرەمی زانکۆ. قوتابی دەبێت ئاگادار بێت لە فڕێدانی پاشماوەی پیسی چونکە لەمەولا بەپێی یاسا سزای لەسەرە و لێپێچینەوەی لەگەڵدا دەکرێت، بۆیە پێوسیتە سەرەڕای پاراستنی زانکۆ لە پیسییەکان هەموو ئەو کەلوپەلانەش بپارێزێت کە زانکۆ بۆی دابین کردووە و پێوسیتن بۆ خوێندن و فێربوون.
0 لێدوانەکان
Karla Gleichauf
12 May 2017 at 05:28 pm
On the other hand, we denounce with righteous indignation and dislike men who are so beguiled and demoralized by the charms of pleasure of the moment
M Shyamalan
12 May 2017 at 05:28 pm
On the other hand, we denounce with righteous indignation and dislike men who are so beguiled and demoralized by the charms of pleasure of the moment
Liz Montano
12 May 2017 at 05:28 pm
On the other hand, we denounce with righteous indignation and dislike men who are so beguiled and demoralized by the charms of pleasure of the moment