پڕۆژەیەكی توركیا و سعوودیە ئیسرائیل پەراوێز دەخات
نوچەنێت
وەرگێرانى: ئیسماعیل تەها
رۆژنامەی یەدیعوت ئەحرەنوتی ئیسرائیل لە راپۆرتێكدا جەخت لەسەر ئەوە دەكاتەوە، توركیا و سعوودیە سەرقاڵی درووستكردنی رێڕەوێكی وشكانی و بازرگانین، کە لە رێگەی سووریا و ئوردنەوە كەنداو بە ئەوروپا دەبەستنەوە، ئەو پڕۆژە ئیسرائیل تێدەپەڕێنێت و ركابەری پڕۆژەی رێڕەوی ئابوورییە كە ئیسرائیل هەوڵی برەوپێدانی دەدات.
رۆژنامەكە نووسیوویەتی، ئەو پڕۆژەیەی توركیا و سعوودیە، لەسەر بەستنەوەى تورکیا لە رێگەى سووریا و ئوردن بە وڵاتانی كەنداو بنیادنراوە، كە دەرفەت بۆ گواستنەوەی كاڵا لەنێوان ئاسیا و ئەوروپا دەڕەخسێنێت، بەبێ ئەوەى پێویست بکات بە خاکى ئیسرائیل تێپەڕێت، یان بەكارهێنانی بەندەری حەیفا (باكووری ئیسرائیل) كە یەكێكە لە كۆڵەگە سەرەكییەكانی "رێڕەوی ئابووری هیندستان ــ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ــ ئەوروپا (IMEC) " كە تەلئەبیب پاڵپشتی دەكات.
ئەو پڕۆژە لە سایەی زیادبوونی ئاڵۆزییەكان لە گەرووی هورمز و ئەو هەڕەشانەی بەهۆی جەنگی سەر ئێران رووبەڕووی هاتوچۆی دەریایی لە باب مەندەب دەبۆوە، دەركەوت.
لە مانگی ئاداری (2026) لە وەڵامی هێرشەكانی ئیسرائیل و ئەمەریكا بۆ سەر ئێران، دەسەڵاتدارانی تاران رایانگەیاند، گەرووی هورمز دادەخەین، رێگەش نادەین هیچ کەشتیەک بەبێ هەماهەنگى ئێمە تێپەڕێت، لە (13)ى مانگ واشنتن گەمارۆی خستە سەر بەندەرەكانی ئێران كە دەكەوتنە سەر گەرووی هورمز بۆ گەیاندنی وزە.
رۆژنامەى یەدیعوت ئەحرەنوت جەخت لەسەر ئەوە دەكاتەوە، ئەنقەرە و ریاز و دیمەشق هەوڵی وەبەرهێنان لە رووداوەكان دەدەن، رێڕەوی وشكانی جێگرەوەیان پێشنیار كردووە، كە ئەو رۆڵەی دەبێت كە ئیسرائیل هیواخوازە ببێت بە وێستگەیەكی سەرەكی بازرگانی نێوان ئاسیا و ئەوروپا.
بەگوێرەی رۆژنامەكە لەدوای واژۆكردنی یاداشتی لێتێگەیشتن سەبارەت بە هێڵی ئاسنی و خزمەتگوزاریی لۆجستی لە ریاز، لەنێوان عەبدولقادر ئۆڕاڵئۆغلۆ، وەزیری گواستنەوە و خزمەتگوازیی ژێرخانی توركیا و ساڵح جاسر، گواستنەوە و خزمەتگوازیی لۆجستی سعوودیە، ئەو پڕۆژەیە هەنگاوی ناوە.
لە راپۆرتەكە هاتووە، وەزیری ژێرخانی توركیا رایگەیاندووە، ئەو رێككەوتنە، كاریگەری لەسەر بەستنەوە و بازرگانی و پەرەپێدانی ئەو ناوچەیە دەبێت.
لە هەمانكاتدا وەزیری ژێرخانی سعوودیە جەختی لەسەر هەماهەنگی و هاوكاریی لە ئاستی باڵا كردەوە، كە هەردوولا خواستی هاوبەشیان لە باشكردنی بەستنەوەی وشكانی و دەریایی و ئاسمانی و هێڵى شەمەندەفەر هەیە.
رۆژنامەی یەیعوت ئەحرەنووت دەڵێت، زیندووكردنەوەی بەشەكان لەو هێڵە ئاسنییە مێژووییەی كە لە (1908) دیمەشقی بە مەدیننە بەستۆتەوە لەگەڵ پەرەپێدانی بۆ ئەوەی ببێتە بەشێك لە رێڕەوێكی نوێ بۆ گواستنەوەی كاڵا و زنجیرەی گواستنەوە و هاوردەكردنی نێوان كەنداو و توركیا و پاشان ئەوروپا.
سووریا هاوتەریب لەسەر ئەو هێڵە كاردەكات بۆ ئەوەی خاكی وڵاتەكەی بكات بە ناوەندێكی لۆجستی، كەنداو بە توركیا و دەریای ناوەند ببەستێتەوە، لە كاتێکدا دیمەشق و ئەنقەرە و عەمان لە مانگەكانی رابردوو رێككەوتن و یاداشتی لێتیگەیشتنیان بۆ بەهێزكردنی هەماهەنگی لە بواری گواستنەوە و هێڵی ئاسنی واژۆ كردووە.
رۆژنامەكە پێیوایە ئەو پێشكەوتنە لە پڕۆژەی توركیا ــ سعوودیە لە رێگەی سووریا و ئوردن، لە كاتێکدایە تاوەكوو ئێستا ئیسرائیل هەوڵی بەرەوپێشبردنی پڕۆژەكە ركابەرەكەی خۆی دەدات، كە ئەو پڕۆژەیە نوێیە جێبەجێ بكرێت و هێڵە هەرێمییەكانی گواستنەو پێكەوە ببەسترێتەوە، دەبێتە هۆی نەهێشتنی بایەخی ئەو پڕۆژەی بە ئیسرائیل تێدەپەڕێت.
ئەو كێبڕكێیەی لەنێوان ئەو دوو پڕۆژە هەیە، رەنگدانەوەی ململانێیە لەسەر دیاریكردنی نەخشەی رێگە بازرگانییە جێگرەوەكانى رێڕەوە دەریاییەكان، کە بەهۆی ئاڵۆزە ئەمنییەكان هەڕەشەیان لەسەرە، هەروەك ململانێكە لەسەر ئەو رۆڵەشە كە وڵاتانی ئەو ناوچەیە لە جووڵەی بازرگانی جیهانی لە ساڵانی داهاتوو دەبینن.
لەدواى ئەو کۆبوونەوە ئۆرائۆغلۆ لە لاپەڕەى خۆى لە ئێکس رایگەیاند، یاداشتى لێتێگەیشتنمان لەگەڵ سعوودیە لە بوارى گواستنەوە خزمەتگوزاریى لۆجستى واژۆکردووە.
لە بەشێکى دیکەى قسەکانى دەڵێت، لەو چوارچێوەیە قۆناغێکى نوێ دەست پێدەکات، کە دەبێتە بەهێزکردنى ئاڵوگۆڕى دوولایەنەى ئەزموون و هەماهەنگى تەکنیکى لە بازنەیەکى فراوانتر، کە لە ناوەندەکانى لۆجستییەوە دەگوازێتەوە بۆ پراکتیکەکردنى مۆدێرن، هەروەک کاریش لەسەر قووڵکردنەوەى هەماهەنگى هاوبەشمان لە کەرتى هێڵى شەمەندەفەر لەسەر بنەمایەکى بەهێزتر و بەردەوامتر دەکەین، بە تایبەت لە بوارى تەکنەلۆژیا و ژێرخان و مەشق و پەرەپێدانى مرۆیى.
وەزارەتى ژێرخانى تورکیا لە راگەیێندراوێکدا جەخت لەسەر ئەوە دەکات، گرەنتى تێپەرێنى بازرگانى و هاوکاریى لۆجستى بایەخى گرنگ و یەکلاکەرەوەى زیاتر لە رابردوو بەدەست دەهێنێت، ئەوەش لەبەر هەستیارى ئەو دۆخەیە کە ناوچەیەى پێدا تێدەپەڕێت.
لە بەشێکى راگەیێندراوەکە باس لەوە دەکات، لابردنى بەربەستەکانى بەردەم کەرتى گواستنەوە بۆتە پێویستییەکى ستراتیژی.
ئۆراڵئۆغلۆ دەڵێت، رووداوەکانى ئەم دوایە بایەخى تۆڕەکانى گواستنەوەى وشکانى نەپچڕاوەى زیاتر کردووە، گواستنەوەى ترانزێت لەنێوان تورکیا و سعوودیە دەرفەتى ستراتیژى بۆ هەردوو وڵات دەڕەخسێنێت راستەوخۆ بگاتە بازاڕەکانى ئەوروپا و ناوچەى کەنداو.
ئەو هێڵە مێژووییە هێڵێکى شەمەندەفەرى ستراتیژییە، لە سەردەمى سوڵتان عەبدولحەمیدى دووەم لە (1900بۆ 1908) بۆ بەستنەوەى دیمەشق بە مەدینەى مننەوەرە درووستکراوە.
درێژیى ئەو هێڵە (1322) کیلۆمەترە، ئامانج لە درووستکردنى ئاسانکاریى بووە بۆ گواستنەوەى حاجیان، لە رێگەى چەندین مانگەوە بۆ چەند رۆژێک، پاشان ئامانج لێى بەهێزکردنى پەیوەندى ئابووریى و سیاسى بوو لە جیهانى ئیسلامى.
سەرچاوە: ماڵپەڕى ئەنادۆڵ
0 لێدوانەکان
Karla Gleichauf
12 May 2017 at 05:28 pm
On the other hand, we denounce with righteous indignation and dislike men who are so beguiled and demoralized by the charms of pleasure of the moment
M Shyamalan
12 May 2017 at 05:28 pm
On the other hand, we denounce with righteous indignation and dislike men who are so beguiled and demoralized by the charms of pleasure of the moment
Liz Montano
12 May 2017 at 05:28 pm
On the other hand, we denounce with righteous indignation and dislike men who are so beguiled and demoralized by the charms of pleasure of the moment